Дунд насанд хүрэхэд урьдынхаас амархан ядарч, гэдэс томрох, булчин багасах зэрэг биеийн өөрчлөлт гардаг. Идэвх санаачилга ч буурч болох бөгөөд үүнийг зүгээр л нас ахисан эсвэл ажлын дарамтаас болсон гэж үзэх нь амархан. Гэвч ийм шинж удаан үргэлжилбэл насных гэж орхилгүй, эрүүл мэндийн байдлаа шалгуулах хэрэгтэй.
Үүний нэг шалтгаан нь эрэгтэй дааврын хэмжээ буурахтай холбоотой ‘эрэгтэйчүүдийн цэвэршилт’ юм. Эрэгтэй даавар болох тестостерон нас ахих тусам аажмаар буурах хандлагатай бөгөөд зарим эрэгтэйд энэ явцад бие махбод, бэлгийн үйл ажиллагааны өөрчлөлт илэрдэг. Гол шинж тэмдэг, оношлох болон хянах аргыг авч үзье.
Булчин багасаж, бэлгийн дур хүсэл ч буурч байна уу?… ‘Эрэгтэйчүүдийн цэвэршилт’ байж болзошгүйг илтгэх шинжүүд
Эрэгтэй даавар болох тестостерон нь булчингийн хэмжээ, ясны нягтыг хадгалах, бэлгийн дур хүсэл болон нөхөн үржихүйн үйл ажиллагаанд оролцдог. Бүх эрэгтэйд тодорхой өөрчлөлт илрэхгүй ч нас ахихын хэрээр энэ дааврын хэмжээ буурвал булчингийн хэмжээ, бэлгийн үйл ажиллагаа өөрчлөгдөж болно.
БНСУ-ын Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх агентлагийн мэдээлснээр ‘эрэгтэйчүүдийн цэвэршилтийг сэжиглэх гол шинжүүд’ нь бэлгийн дур хүсэл буурах, өглөөний хөвчрөлийн давтамж цөөрөх, хөвчрөх үйл ажиллагаа сулрах зэрэг юм. Мөн булчингийн хэмжээ, хүч багасах эсвэл биеийн өөх нэмэгдэх өөрчлөлт хавсарч болно. Ядрах, идэвх санаачилга болон анхаарлаа төвлөрүүлэх чадвар буурсан гэж зовуурилах тохиолдол ч бий. Урьдынхаас амархан уурлаж, шалтгаангүйгээр сэтгэлээр унах, түгших эсвэл сэтгэл санаа тогтворгүй болох нь ч байдаг.
Ялангуяа хэвлийн таргалалт эрэгтэй дааврын хэмжээ буурахтай холбоотой. Учир нь таргалалттай эрэгтэйчүүдийн тестостероны хэмжээ бага байх магадлалтай бөгөөд биеийн өөх нэмэгдэх нь дааврын зохицуулалтад нөлөөлж болно.
Гэхдээ ядрах, хэвлийн таргалалт, сэтгэл санааны өөрчлөлт нь эрэгтэйчүүдийн цэвэршилтээс гадна олон шалтгаанаар илэрч болно. Нойр дутуу байх, стрессдэх нь ядаргаа болон анхаарал төвлөрөл буурахад хүргэж болох бол таргалалт, чихрийн шижин, бамбай булчирхайн үйл ажиллагааны алдагдал зэрэг нь ч бие махбодод төстэй өөрчлөлт үүсгэж болно.
Харин бэлгийн дур хүсэл буурах, өглөөний хөвчрөлийн давтамж цөөрөх нь тестостероны дутагдлыг сэжиглэхэд харьцангуй чухал шинж юм. Эдгээр шинж үргэлжилбэл мэргэжлийн эмчид үзүүлж, шалтгааныг нь тогтоолгох нь зүйтэй.
Эрэгтэйчүүдийн цэвэршилтийг сэжиглэж байна уу?… Цусны шинжилгээгээр дааврын хэмжээг шалгана
Эрэгтэйчүүдийн цэвэршилтийг сэжиглэж байвал цусны шинжилгээгээр тестостероны хэмжээг шалгаж болно. Тестостероны ялгаралт өдрийн турш өөрчлөгддөг бөгөөд ерөнхийдөө өглөө өндөр байж, цаг өнгөрөх тусам буурах хандлагатай. Тиймээс шинжилгээний үнэн зөв хариу авахын тулд цусыг голдуу өглөө авдаг.
2025 онд БНСУ-ын Эрэгтэйчүүдийн эрүүл мэнд, цэвэршилт судлалын нийгэмлэг нийт тестостероны хэмжээ 3.5ng/mL-ээс бага байвал эрэгтэй дааврын дутагдлыг сэжиглэж болно гэж үзсэн. Гэхдээ зөвхөн энэ үзүүлэлтээр эрэгтэйчүүдийн цэвэршилтийг оношлохгүй бөгөөд холбогдох шинж тэмдэг, давтан шинжилгээний хариуг хамтад нь үнэлэх ёстой.
Шинжилгээг өглөөний 7–10 цагийн хооронд өлөн үед өгөхийг зөвлөдөг. Шинжилгээний өмнөх шөнө нойр дутсан эсвэл цочмог өвчинтэй бол дааврын хэмжээ түр хугацаанд буурч болох тул өөр өөр өдөр шинжилгээг давтан өгч, хариуг баталгаажуулах нь чухал.
Шинжилгээний хариу бага гарвал таргалалт, хэрэглэж буй эм, хавсарсан өвчин зэрэг нөлөөлж болох хүчин зүйлсийг мөн шалгах хэрэгтэй. Шаардлагатай бол дааврын нэмэлт шинжилгээгээр шалтгааныг тогтооно. Тиймээс интернэтийн өөрийгөө үнэлэх асуулгын олон зүйлд тохирсон эсвэл дааврын хэмжээ нэг удаа бага гарсан гээд шууд эрэгтэй дааврын эмчилгээ хийх шаардлагатай гэсэн үг биш.
Гэдэсний өөхөө багасгаж, хүчний дасгал хийж… эхлээд амьдралын хэв маягаа өөрчлөх хэрэгтэй
Эрэгтэй дааврын хэмжээ буурахад санаа зовж байвал эхлээд жин, хөдөлгөөн, унтах дадлаа анхаарах нь зүйтэй. Ялангуяа хэвлийн таргалалттай бол жингээ зохистой хэмжээнд бууруулж, биеийн хөдөлгөөнөө нэмэгдүүлэх нь тустай. Жин хасах нь бодисын солилцооны эрүүл мэндийг ерөнхийд нь сайжруулж, таргалалттай холбоотойгоор буурсан тестостероны хэмжээг нэмэгдүүлэхэд ч тусалж болно.
Аэробик болон хүчний дасгалыг хослуулах нь зүйтэй. Түргэн алхах, дугуй унах зэргээр зүрх, уушгины эрүүл мэндээ дэмжиж, суулт, гар дээр суниах зэрэг хүчний дасгалаар булчингийн хэмжээ багасахаас сэргийлнэ.
Нойр ч чухал. Нойр дутуу байх, унтах үеийн амьсгал тасалдах эмгэг зэрэг нь ядрах, бэлгийн үйл ажиллагаа сулрахад нөлөөлж болно. Хүчтэй хурхирдаг эсвэл унтаад сэрсэн ч амарсан мэт санагдахгүй байвал нойрны байдлаа шалгуулах хэрэгтэй.
Шинж тэмдэг үргэлжлэх эсвэл өдөр тутмын амьдралд нөлөөлж байвал амьдралын хэв маягаа анхаарахын зэрэгцээ мэргэжлийн эмчид үзүүлэх нь зүйтэй. Шинжилгээгээр эрэгтэй дааврын дутагдал батлагдвал шинж тэмдэг, эрүүл мэндийн байдлыг цогцоор нь харгалзан эмчилгээ хийх эсэхийг шийдэж болно.
