Цусны өсгөвөр эерэг гарсан өвчтөнд шуурхай мультиплекс PCR шинжилгээг нэмж хийхэд үр дүнтэй бичил биетний эсрэг эмийг сонгон хэрэглэх хүртэлх хугацаа 41.3 цагаар богиноссоныг Корё их сургуулийн Анам эмнэлгийн судлаачид 3-нд мэдээллээ.
Гэвч цусны өсгөврийн шинжилгээгээр бичил биетэн ургасныг тогтоосон даруйд хамгийн тохиромжтой эмийг сонгох боломжгүй. Шалтгаан болсон бичил биетнийг нарийн тодорхойлж, шалтгаан болсон бичил биетэн ямар бичил биетний эсрэг эмд мэдрэг болохыг тогтооход нэмэлт хугацаа шаарддаг.
Уушгины хатгалгаа, шээсний замын халдвар зэрэг өвчин үүсгэсэн нян эсвэл мөөгөнцөр цусанд тархахыг ‘цусны урсгалын халдвар’ гэж нэрлэдэг. Халдвар үүсгэгч цусаар дамжин бүх биед тархах эрсдэлтэй тул шалтгаан болсон бичил биетнийг шуурхай тогтоож, тохирох бичил биетний эсрэг эм хэрэглэх нь чухал. Корё их сургуулийн Анам эмнэлгийн Лабораторийн анагаах ухааны тэнхимийн профессор Ким Гын Жүгийн судалгааны баг шуурхай мультиплекс полимеразын гинжин урвалын (PCR) шинжилгээ нь цусны урсгалын халдварыг эмчлэх үед эмнэлгийн ажилтнуудын ‘хүлээлгийн хугацаа’-г эрс багасгах боломжтойг санамсаргүй хяналтат туршилтаар тогтоожээ.
Олон төрлийн халдвар үүсгэгч, тэсвэржилтийн генийг нэг дор илрүүлнэ
Цусны урсгалын халдвар нь уушгины хатгалгаа, шээсний замын халдвар, хэвлийн хөндийн халдвар, венийн гуурсны халдвар зэргээс нян эсвэл мөөгөнцөр цусанд тархсанаар үүсэж болох хүнд хэлбэрийн халдвар юм. Шалтгаан болсон бичил биетнийг шуурхай тодорхойлж, тохирох бичил биетний эсрэг эмийг сонгох нь эмчилгээний гол нөхцөл болдог.
Энэ судалгаанд ашигласан ‘мультиплекс PCR’ нь нэг удаагийн шинжилгээгээр олон төрлийн нян, мөөгөнцөр болон бичил биетний эсрэг эмийн тэсвэржилтийн зарим генийг зэрэг илрүүлдэг.
Гэхдээ энэ нь уламжлалт цусны өсгөврийн шинжилгээг орлохгүй. Цусны өсгөвөр эерэг гарсан сорьцод шуурхай PCR шинжилгээ хийж, шалтгаан болсон бичил биетэн болон тэсвэржилтийн талаарх зарим мэдээллийг илүү хурдан тогтоодог. Ингэснээр эмчилгээний чиглэлийг шийдэхэд шаардлагатай мэдээллийг эмнэлгийн ажилтнуудад эрт өгдөг.
Шалтгаан болсон бичил биетнийг нарийн тодорхойлж, бичил биетний эсрэг эмд мэдрэг чанарыг эцэслэн тогтооход уламжлалт өсгөврийн шинжилгээ шаардлагатай хэвээр. Шуурхай PCR нь олон төрлийн халдвар үүсгэгч болон тэсвэржилтийн зарим генийг хурдан илрүүлэх шинжилгээ болохоос бичил биетний эсрэг бүх эмд мэдрэг эсэхийг нэг дор тогтоодог шинжилгээ биш.
Судалгааны баг ийм шинжилгээ нэмснээр өвчтөний эмчилгээний шийдвэрийг бодитоор хурдан гаргах боломж бүрдэх эсэхийг судалжээ.
418 өвчтөнийг санамсаргүй хуваарилан бодит эмчилгээний явцыг харьцуулав
Судалгааны баг 2025 оны зургаадугаар сараас аравдугаар сар хүртэл Корё их сургуулийн Анам эмнэлэгт цусны өсгөвөр нь эерэг гарсан насанд хүрсэн 418 хэвтэн эмчлүүлэгчийг хамруулжээ.
Тэдний 208 нь зөвхөн уламжлалт стандарт шинжилгээ хийлгэсэн бол 210 өвчтөнд стандарт шинжилгээний зэрэгцээ шуурхай мультиплекс PCR шинжилгээ хийсэн байна. Судалгааны эхэнд өвчтөнүүдийг хоёр бүлэгт санамсаргүй хуваарилж, дараа нь эмчилгээний үр дүнг харьцуулдаг ‘хэтийн төлөвт санамсаргүй хяналтат туршилт’-ын аргыг ашиглажээ. Өөрөөр хэлбэл, өнгөрсөн үеийн эмнэлгийн бүртгэлийг шүүн үр дүнг харьцуулаагүй. Харин судалгаа эхлэх үед өвчтөнүүдийг санамсаргүй хуваарилж, шинжилгээний хоёр стратеги эмнэлгийн бодит тусламж үйлчилгээнд ямар ялгаа үүсгэхийг цаашид ажигласан байна.
Хоёр бүлэг хоёулаа бичил биетний эсрэг эмийг зөв сонгож, шаардлагагүй хэрэглээг бууруулах ‘бичил биетний эсрэг эмийн зохистой хэрэглээний менежмент’-д хамрагджээ.
Үр дүнтэй бичил биетний эсрэг эмд шилжих хугацаа 64.5-аас 23.2 цаг болов
Эмийн жорыг өөрчлөх хүртэлх хугацаа ч эрс богиносов.
Жорыг үр дүнтэй бичил биетний эсрэг эмээр анх өөрчлөх хүртэлх хугацааны медиан уламжлалт шинжилгээний бүлэгт 64.5 цаг байсан бол шуурхай PCR шинжилгээний бүлэгт 23.2 цаг болж буурсан байна. Өөрөөр хэлбэл, 41.3 цагаар богиносжээ.
Үр нөлөө нь зөвхөн тодорхой нэг халдвар үүсгэгчээр хязгаарлагдсангүй. Грам-сөрөг нян, грам-эерэг нян болон мөөгөнцрийн халдварын аль алинд нь эмчилгээг өөрчлөх хүртэлх хугацаа статистикийн ач холбогдолтойгоор богиносжээ.
Эрчимт эмчилгээний тасгийн өвчтөнүүдийн хувьд ялгаа бүр их байв.
Жорыг үр дүнтэй бичил биетний эсрэг эмээр анх өөрчлөх хүртэлх хугацааны медиан уламжлалт шинжилгээний бүлэгт 84.8 цаг байсан бол шуурхай PCR шинжилгээний бүлэгт 20.5 цаг болж буурчээ. Энэ нь 64.3 цаг буюу ойролцоогоор хоёр хоног 16 цагаар богиноссон үзүүлэлт юм.
Ердийн тасагт ч энэ хугацаа 55.5-аас 23.4 цаг болж богиносов. Лабораторийн хэвийн ажлын цагаар төдийгүй шөнө, амралтын өдөр зэрэг тогтмол бус цагаар ч эмчилгээг өөрчлөх хүртэлх хугацаа статистикийн ач холбогдолтойгоор богиноссон байна.
Иймээс шуурхай шинжилгээний ач холбогдол нь зөвхөн ‘шинжилгээний хариуг хэдэн цагийн өмнө авсан’-аар хязгаарлагдахгүй. Өвчтөнд бодитоор үр дүнтэй бичил биетний эсрэг эм хэрэглэх хүртэлх хугацаа ч богиносжээ.
Цуснаас ижил бичил биетэн үргэлжлэн илэрсэн өвчтөний хувь ч тал орчим буурав
Эмчилгээний шийдвэрийг хурдан гаргасны үр нөлөө халдвар үргэлжилсэн өвчтөний хувиас ч харагджээ.
Тодорхой хугацаа өнгөрсөн ч цуснаас шалтгаан болсон ижил бичил биетэн үргэлжлэн илрэх ‘удаан үргэлжилсэн цусны урсгалын халдвар’ уламжлалт шинжилгээний бүлгийн 11.5%-д тохиолдсон бол шуурхай PCR шинжилгээний бүлэгт 5.7% болж буурсан байна. Өөрөөр хэлбэл, энэ үзүүлэлт тал орчим багасжээ.
Гэхдээ бүх үзүүлэлт сайжраагүй. 30 хоногийн нас баралтын түвшин болон эмнэлэгт хэвтсэн нийт хугацаагаар хоёр бүлгийн хооронд статистикийн ач холбогдолтой ялгаа илрээгүй.
Иймээс зөвхөн энэ судалгаанд үндэслэн шуурхай PCR шинжилгээ нас барах эрсдэл эсвэл эмнэлэгт хэвтэх хугацааг бууруулдаг гэж дүгнэх боломжгүй.
Шинжилгээний хурдаас илүү ‘тохирох эмийг хурдан хэрэглэх’ нь чухал
Энэ судалгааны гол үр дүн нь шинжилгээ өөрөө хурдсанд бус, харин шинжилгээний хариу эмчилгээний шийдвэрийг хурдан гаргах боломж бүрдүүлсэнд оршиж байна.
Цусны урсгалын халдварын эхэн үед шалтгаан болсон бичил биетэн болон эмд мэдрэг чанарын нарийн хариу гарахаас өмнө эмч нар туршлагадаа тулгуурлан бичил биетний эсрэг эм хэрэглэж эхлэх тохиолдол бий. Халдвар үүсгэгч болон тэсвэржилтийн мэдээллийг хурдан авбал өвчтөнд үр дүнтэй эмийг эрт сонгон хэрэглэх эсвэл эмчилгээний хамрах хүрээг тохируулах боломжтой.
Профессор Ким Гын Жү “Шуурхай молекул оношилгоо зөвхөн шинжилгээний хариуг хурдан өгөхөөс гадна өвчтөнд үр дүнтэй бичил биетний эсрэг эмчилгээ хийх шийдвэрийг эрс хурдан гаргах боломж бүрдүүлдгийг санамсаргүй хяналтат туршилтаар тогтоолоо” гээд “Шуурхай оношилгоог бичил биетний эсрэг эмийн зохистой хэрэглээний менежментийн тогтолцоотой нягт уялдуулбал цусны урсгалын халдвартай өвчтөнд илүү хурдан, нарийн эмчилгээ үзүүлэхэд тустай” гэж онцлов.
Энэ судалгаанд профессор Ким Гын Жү болон Халдварт өвчний тэнхимийн профессор Юн Ён Гён нар хамтарсан тэргүүн зохиогчоор оролцжээ. Лабораторийн анагаах ухааны тэнхимийн профессор Нам Мён Хён, Халдварт өвчний тэнхимийн профессор Сон Жан Үк нар хамтарсан харилцах зохиогчоор судалгааг удирджээ.
Судалгааны үр дүн Америкийн Халдварт өвчний нийгэмлэгийн (IDSA) албан ёсны эрдэм шинжилгээний сэтгүүл 《Клиникийн халдварт өвчин (Clinical Infectious Diseases)》-д 8 дугаар сарын 20-нд цахимаар нийтлэгдсэн. Мөн сэтгүүлийн редакц онцлох судалгааг сонгон танилцуулдаг ‘Редакторын сонголт’-д багтжээ.
