Эндометриоз мэс заслын дараа дахих эрсдэл өндөр тул шинж тэмдгийг намдаахаас гадна цаашдын жирэмслэлт, үр тогтоох чадварыг харгалзсан урт хугацааны хяналт шаардлагатайг мэргэжилтэн онцоллоо.
Самсунг Сөүлийн эмнэлгийн Эх барих, эмэгтэйчүүдийн тасгийн профессор Ли Дун Юн 8 дугаар сарын 27-нд Байер Кореа компани Сөүл хотын Шилла зочид буудалд зохион байгуулсан ‘Байерын эмэгтэйчүүдийн симпозиум’-д ‘Эндометриозын урт хугацааны хяналтын шинэ парадигм’ сэдвээр илтгэл тавив. Тэрбээр эндометриозыг урт хугацаанд хянах стратеги, гүн нэвчдэст эндометриозын эмчилгээ, мэс заслын дараах хяналтын талаар танилцууллаа.
Профессор Ли “Эндометриоз нь нөхөн үржихүйн насны эмэгтэйчүүдийн 10 орчим хувьд тохиолддог өвчин бөгөөд БНСУ-д оношлогдсон өвчтөний тоо 2019 онд 56,868 байсан бол 2024 онд 94,473 болж хурдацтай өссөн” гээд “Үргүйдэлтэй эмэгтэйчүүдийн 30~50 хувьд эндометриоз хавсардаг гэсэн тооцоо бий. Тиймээс зөвхөн шинж тэмдгийг намдаах бус, цаашдын жирэмслэлтийн төлөвлөгөө болон үр тогтоох чадварыг хадгалахыг харгалзсан урт хугацааны эмчилгээний стратеги боловсруулах нь чухал” гэж хэлэв.
Умайн гадна эндометртэй төстэй эд ургана⋯гол шинж тэмдэг нь сарын тэмдгийн хүчтэй өвдөлт
Эндометриоз нь умайн дотор талыг бүрхдэг эндометртэй төстэй эд өндгөвч, умайн гуурс, хэвлийн гялтан зэрэг умайн гаднах хэсэгт ургаж, үрэвсэл болон наалдац үүсгэдэг архаг өвчин юм. Үүсэх нарийн шалтгааныг хараахан тогтоогоогүй. Гэхдээ сарын тэмдгийн цус умайн гуурсаар дамжин хэвлийн хөндий рүү буцаж урссанаар эндометртэй төстэй эсүүд суурьшдаг ‘сарын тэмдгийн буцах урсгал’-ын таамаглалаас гадна удамшлын хүчин зүйл, дархлааны тогтолцооны өөрчлөлт, дааврын болон үрэвслийн урвал зэрэг олон хүчин зүйл хавсран нөлөөлдөг.
Эндометриозын гол шинж тэмдэг нь сарын тэмдгийн хүчтэй өвдөлт, аарцгийн архаг өвдөлт юм. Голомтын байрлалаас шалтгаалан бэлгийн хавьтлын үеэр, бие засах болон шээх үед өвдөж болохоос гадна үргүйдэлтэй холбоотой байж болно. Харин голомт нэлээд даамжирсан ч тодорхой шинж тэмдэг илрэхгүй байх тохиолдол байдаг тул зөвхөн шинж тэмдгээр өвчний хүндийн зэргийг тогтооход бэрх.
Эндометриозыг голомтын байрлал, хэлбэрээс нь хамааран хэвлийн гялтангийн гадаргууд голомт үүсдэг өнгөц гялтангийн эндометриоз, өндгөвчинд уйланхай үүсгэдэг өндгөвчний эндометриом, хэвлийн гялтангийн доорх гүн эд болон гэдэс, давсаг, шээлэй зэрэг ойролцоох эрхтэнд нэвчдэг гүн нэвчдэст эндометриоз гэж ангилдаг.
Мэс заслыг ихэвчлэн дурангаар хийнэ⋯давтан мэс засал хийх эсэхийг нухацтай шийдэх шаардлагатай
Эндометриозыг эмийн болон мэс заслын аргаар эмчилдэг. Өвчтөний нас, шинж тэмдэг, голомтын байрлал, тархалтын зэрэг, цаашдын жирэмслэлтийн төлөвлөгөө зэргийг цогцоор нь харгалзан тохирох эмчилгээг сонгоно.
Эмийн эмчилгээ нь дааврын бэлдмэл зэргийг ашиглан өвдөлтийг намдааж, голомтын даамжрал болон дахилтыг хязгаарлах зорилготой. Эмийн эмчилгээгээр шинж тэмдгийг хангалттай хянах боломжгүй, эсвэл голомтын хэмжээ, байрлал, ойролцоох эрхтэнд нэвчсэн эсэхийг харгалзан шаардлагатай гэж үзвэл мэс засал хийж болно.
Мэс заслыг ихэвчлэн хэвлийн дурангаар хийж, умайн гадна үүссэн голомтыг авахын зэрэгцээ хоорондоо наалдсан эдийг салгадаг. Өндгөвчний эндометриомтой бол өндгөвчний хэвийн эдийг аль болох хадгалж, уйланхайг авах мэс засал хийх боломжтой.
Ялангуяа цаашид жирэмслэх хүсэлтэй эмэгтэйчүүд мэс засал хийлгэх эсэхээ нухацтай шийдэх шаардлагатай. Учир нь өндгөвчний эндометриомын давтан мэс засал нь өндгөвчний хэвийн эдийг гэмтээх, эсвэл өндгөвчний нөөцийг бууруулах эрсдэлтэй.
Профессор Ли “Эндометриозын мэс заслын дараах дахилтын түвшин 2 жилийн дотор 21.5%, 5 жилийн дотор 40~50%-д хүрдэг тул дахих эрсдэл өндөртэй өвчин” гэж тайлбарлав. Давтан мэс засал үр тогтоох чадварт нөлөөлж болзошгүй учир хоёр дахь мэс заслаас эхлэн бүр ч болгоомжтой хандах шаардлагатайг тэрбээр дурдлаа. Иймээс цаашид жирэмслэхээр төлөвлөж буй өвчтөнд үр тогтоох чадварыг хадгалахад чиглэсэн эмчилгээний стратеги боловсруулж, дааврын эмчилгээ зэргээр өвчнийг тасралтгүй хянах шаардлагатайг онцлов.
Ялангуяа гүн нэвчдэст эндометриозын үед мэс заслын дараах дахилтаас сэргийлэх хяналт чухал. Профессор Ли “Гүн нэвчдэст эндометриозын мэс заслын дараа дааврын эмчилгээ хийхгүй бол дахих эрсдэл өндөр” гээд “Эндометриозын нийгэмлэгийн 2024 оны эмнэлзүйн удирдамжид ч дахилтаас сэргийлэхийн тулд мэс заслын дараа удаан хугацааны дааврын эмчилгээ хийхийг зөвлөсөн” гэж мэдэгдэв.
Холбогдох эмнэлзүйн судалгаагаар мэс заслын дараа тусгай дааврын эмчилгээ хийлгээгүй хүмүүстэй харьцуулахад удаан хугацааны дааврын эмчилгээ хийлгэсэн өвчтөнүүдийн эндометриозтой холбоотой өвдөлт болон дахих эрсдэл буурсан байна.
Профессор Ли “Эндометриозын эмчилгээ зөвхөн мэс заслаар дуусдаггүй” гээд “Өвчтөний цаашдын жирэмслэлтийн төлөвлөгөө, үр тогтоох чадвар, дахих эрсдэл зэргийг цогцоор нь харгалзан мэс заслын дараа ч урт хугацааны эмчилгээ, хяналтын стратеги боловсруулах нь чухал” гэж онцлов.
