Бие махбодод явагддаг үрэвслийн урвал өөрөө сөрөг зүйл биш. Нян, вирус нэвтрэх эсвэл эд гэмтэх үед биеийг хамгаалж, нөхөн сэргээх хэвийн хамгаалах механизм учраас тэр. Харин тодорхой шинж тэмдэггүйгээр бага түвшний үрэвсэл удаан хугацаанд үргэлжилбэл асуудал болдог. Ийм архаг үрэвсэл нь таргалалт, чихрийн шижин, зүрх судасны өвчин зэрэг олон өвчинтэй нягт холбоотой.
Хооллолтоор архаг үрэвслийг хянахад анхаарах гол бүрэлдэхүүнүүдийн нэг нь ‘полифенол’. Полифенол нь ургамал гаднын өдөөлтөөс өөрийгөө хамгаалахын тулд үүсгэдэг нэгдэл бөгөөд бие дэх исэлдэлтийн стрессийг бууруулж, хэт их үрэвслийн урвалыг дарангуйлдаг. Өөрөөр хэлбэл үрэвслийн “оч” дэгдэхийг намжаахад тусалдаг.
Тиймээс полифенолыг олон төрлийн хүнсээр дамжуулан тогтмол авах нь чухал. Архаг үрэвслийн менежментэд тохирох экстра виржин оливын тос, анарын тэжээллэг давуу тал болон зөв хэрэглэх аргыг доор танилцуулъя.
Хурц, бага зэрэг хорсох амтны цаана полифенол…‘Экстра виржин оливын тос’ хуучин тосны оронд хэрэглэх
Экстра виржин оливын тосонд үрэвслийн урвалыг зохицуулах олон төрлийн полифенол агуулагддаг. Ялангуяа шинэхэн экстра виржин оливын тосыг залгихад хоолой бага зэрэг хорсох, хурц амтагдах нь бий. Энэ нь полифенолын нэг төрөл болох ‘олеокантал’-тай холбоотой. Судлаачид тус нэгдлийг оливын тосны үрэвслийн эсрэг үйлчлэлд хувь нэмэр оруулдаг төлөөлөх бүрэлдэхүүн гэж үздэг.
Оливын тосыг тогтмол хэрэглэх нь үрэвслийн үзүүлэлтүүдэд ашигтай нөлөө үзүүлдгийг судалгаанууд харуулсан. Лукас Швингсхакл-ийн судалгааны багийн “Оливын тос үрэвсэл болон судасны үйл ажиллагааны үзүүлэлтүүдэд үзүүлэх нөлөө” судалгаанд оливын тос хэрэглэснээр бие дэх үрэвслийн түвшнийг илтгэдэг цусны төлөөлөх үзүүлэлт болох C-реактив уураг (CRP)-ийн хэмжээ буурсан гэж тэмдэглэсэн байна.
Оливын тосыг хэрэглэхдээ салат эсвэл шарсан ногоон дээр нэг хоолны халбага орчим цацах, эсвэл талх идэхдээ цөцгийн тосны оронд бага хэмжээгээр хачирлан хэрэглэж болно. Мөн өндөг шарах, ногоо хуурах зэрэг дунд зэргийн гал дээр богино хугацаанд болгодог хоолонд ашиглаж болно. Оливын тос нь харьцангуй дулаанд тогтвортой ч удаан халаах тусам полифенолын зарим хэсэг багасах боломжтой тул утаа гарах хэмжээнд хэт халаахгүй байх нь зүйтэй.
Түүнчлэн оливын тос ч өөх тос тул нэг хоолны халбага нь 120kcal байдаг. Эрүүл гэж тусад нь нэмээд идэхээс илүүтэй цөцгийн тос, майонез, бусад хоол хийх тосны оронд оливын тосоор сольж хэрэглэх нь дээр.
Бүтээгдэхүүн сонгохдоо энгийн оливын тосноос илүү ‘экстра виржин’ гэсэн тэмдэглэгээтэйг сонгох нь зүйтэй. Экстра виржин оливын тос нь цэвэршүүлэх (рафинад) процесс дамждаггүй тул оливын жимсний полифенол болон үнэр амт нь харьцангуй сайн хадгалагддаг. Мөн гэрэл, дулаан, хүчилтөрөгч нь чанарыг бууруулж болзошгүй учраас бараан өнгийн шилэнд савласан бүтээгдэхүүнийг сонгож, онгойлгосны дараа нарны гэрэл болон хийн плитканы халуунаас хол хадгална.
‘Анар’ улаан үрэнд агуулагдах антиоксидант бодис…үрэвслийн үзүүлэлт↓
Анар нь өөрийн өвөрмөц гашуундуу амт, улаан өнгийг үүсгэдэг олон төрлийн полифенол агуулдаг. Улаан өнгийг гаргадаг антоцианин болон гашуундуу амтыг бий болгодог таннин төрлийн нэгдлүүд төлөөлөх жишээ юм. Эдгээр бодис нь бие дэх эсийг гэмтээдэг исэлдэлтийн стрессийг бууруулж, хэт их үрэвслийн урвалыг зохицуулдаг.
Анарын ийм нөлөөг Хосейн Бахари-гийн судалгааны багийн “Насанд хүрэгчдийн анар хэрэглэх нь үрэвсэл, исэлдэлтийн стрессийн үзүүлэлтүүдэд үзүүлэх нөлөө” судалгаанд мөн баталсан. Санамсаргүй хяналттай эмнэлзүйн туршилт 33-ыг нэгтгэн дүгнэсэн үр дүнгээр анар хэрэглэсэн бүлэгт бие дэх үрэвслийн түвшнийг илтгэдэг C-реактив уураг (CRP) зэрэг олон үрэвслийн үзүүлэлтүүд статистикийн хувьд мэдэгдэхүйц буурсан байна. Мөн эсийн гэмтэлтэй холбоотой исэлдэлтийн стрессийн үзүүлэлтүүд сайжирсан.
Анарын улаан үр бүрийн дотор жижиг үр (яс) байдаг бөгөөд улаан зөөлөн эд хэсэг болон үрийг нь хоёуланг нь идэж болно. Үрийг нь хүртэл зажилж идвэл хүнсний эслэгийг илүү авч, үрэнд кали ч агуулагддаг.
Анарын үрийг жимсийг нь хоёр хувааж шууд халбагадан идэх, эсвэл салат болон элсэн чихэргүй йогурттай хольж хэрэглэхэд тохиромжтой. Овьёосны зутан эсвэл рикотта бяслаг дээр нэг, хоёр халбага тавих, эсвэл шарсан ногоон дээр цацвал исгэлэн амт нэмэгдэж, өнгө үзэмж ч сайжирна. Цэвэрлэсэн анарын үрийг битүү саванд хийж хөргөгчинд хадгалж, жижиглэн хувааж хөлдөөвөл илүү удаан хугацаанд хэрэглэж болно.
Анарын шүүс уухад амар боловч нэг шилэнд их хэмжээний жимсний шүүс орж болох тул нийт сахарын хэмжээг эхлээд шалгах хэрэгтэй. Анарын сироп, анарын өтгөрүүлсэн хандын хувьд ч элсэн чихэр, шингэн фруктоз зэрэг нэмсэн эсэхийг түүхий эдийн нэршлээс нь нягтлах нь зүйтэй.
