Мэс засал хийхэд хүндрэлтэй, эсвэл өмнөх туяа эмчилгээнд сайн хариу өгдөггүй хавдар. Мөн өмнө нь туяа эмчилгээ хийлгэсэн тул дахин эмчлэхэд хүндрэлтэй дахилтат хавдар. Ийм өвчтөнүүдэд хүнд ионы эмчилгээний боломж улам өргөжиж байна.
Хүнд ионы эмчилгээ нь нүүрстөрөгчийн ионыг хавдар руу чиглүүлдэг туяа эмчилгээ юм. Ердийн рентген туяанаас илүү хүнд нүүрстөрөгчийн ионыг ашигласнаар хавдар байрлах гүнд цацрагийн энергийг төвлөрүүлж, түүнээс цааш эрүүл эдэд хүрэх тунг эрс бууруулах боломжтой. Энэ эмчилгээ нь хавдрын эсийн ДНХ-д хүчтэй гэмтэл учруулдаг тул мэс засал хийхэд хүндрэлтэй, эсвэл уламжлалт туяа эмчилгээнд төдийлөн хариу өгдөггүй зарим хавдрын үед эмчилгээний сонголт болдог.
Ёнсэ хавдрын эмнэлэг хүнд ионы эмчилгээ хийх хавдрын төрлийг толгой, хүзүүний хавдар, саркома болон дахилтат шулуун гэдэсний хавдраар нэмэгдүүлнэ гэж 19-ний өдөр мэдэгдэв. Мөн хүнд ионы эргэлдэгч эмчилгээний хоёр дахь төхөөрөмжийг бүрэн хүчин чадлаар нь ажиллуулж эхэлнэ.
Ёнсэ хавдрын эмнэлэг 2023 онд түрүү булчирхайн хавдрыг эмчлэхээр БНСУ-д анх удаа хүнд ионы эмчилгээг эхлүүлсэн. Үүний дараа эмчилгээний хүрээг нойр булчирхайн хавдар, элэгний хавдар, уушгины хавдар хүртэл дараалан өргөжүүлсэн юм. Энэ удаа мэс засал хийхэд хүндрэлтэй, эсвэл өмнөх эмчилгээнд сайн хариу өгдөггүй хавдрыг мөн хамруулж байна.
Гэхдээ толгой, хүзүүний хавдар, эсвэл саркома гэсэн онош тавигдсан хүн бүр хүнд ионы эмчилгээ хийлгэх боломжтой гэсэн үг биш. Хавдрын төрөл, байрлал, мэс засал хийх боломж, өмнө нь туяа эмчилгээ хийлгэсэн эсэх зэрэг хүчин зүйлийг цогцоор нь үнэлж эмчилгээнд хамруулах өвчтөнүүдийг сонгоно.
Толгой, хүзүүний хэсэгт тархи, харааны мэдрэл, нугас хүртэл бий… Хавдрыг устгахын зэрэгцээ үйл ажиллагааг хадгалах шаардлагатай
Толгой, хүзүүний хавдар гэдэг нь тархины доод хэсгээс эгэмний дээд хүртэлх толгой, хүзүүний хэсэгт үүсдэг хавдрыг нийтэд нь нэрлэсэн ойлголт юм. Амны хөндий, залгиур, төвөнх, хамар ба дайвар хөндий, шүлсний булчирхай зэрэг үүсэх байрлал нь ч олон янз.
Эмчилгээ нь хүндрэлтэй байдгийн шалтгаан нь эргэн тойронд нь чухал эрхтнүүд олноороо байрладагт оршино. Ярих, хоол залгих эрхтнүүдээс гадна тархи, нугас, харааны мэдрэл, том судас болон мэдрэлүүд нягт байрладаг.
Ийм онцлогийг харгалзан үзвэл хавдрыг устгахтай адил эмчилгээний дараа биеийн үйл ажиллагааг хадгалах нь чухал. Амьсгалах, дуу авиа гаргах, залгих үйл ажиллагаанаас гадна гадаад төрхийг ч тооцох шаардлагатай.
Ёнсэ хавдрын эмнэлэг эхний ээлжид хамар болон дайвар хөндий, гавлын суурь, шүлсний булчирхайд үүссэн, мэс засал хийхэд хүндрэлтэй хавтгай хучуур бус эсийн хавдрыг хүнд ионы эмчилгээнд хамруулна. Аденоид-цистик хавдар, салстын хорт меланома зэрэг уламжлалт туяа эмчилгээнд сайн хариу өгдөггүй хавдар үүнд багтана.
Нүүрстөрөгчийн ион биеэр нэвтрэхдээ энерги ялгаруулсаар тодорхой гүнд хамгийн их энергийг гаргасны дараа цацрагийн тун нь огцом буурдаг. Үүнийг «Брэггийн оргил (Bragg peak)» гэж нэрлэдэг. Мөн цацрагийн цацраглан тархах хүрээ нь туяаны зах хэсэгт харьцангуй нарийн байдаг. Үүний ачаар тархи, харааны мэдрэл, нугас, шүлсний булчирхай зэрэг хамгаалах шаардлагатай эрүүл эдийн авах цацрагийн тунг бууруулж, хавдарт цацрагийг төвлөрүүлэхэд илүү тохиромжтой.
Японд хийсэн олон төвт судалгаагаар мэс засал хийхэд хүндрэлтэй аденоид-цистик хавдартай өвчтөнүүдийн хүнд ионы эмчилгээний дараах 5 жилийн хэсэг газрын хяналтын хувь 68 хувь байжээ. Салстын хорт меланомын хувьд 2 жилийнх 83.9 хувь, салст-эпидермийн хавдрын 3 жилийнх 95 хувийн хэсэг газрын хяналтын хувь бүртгэгдсэн байна. Хэсэг газрын хяналтын хувь гэдэг нь эмчилгээ хийсэн хэсэгт хавдар дахин ургаагүй өвчтөнүүдийн эзлэх хувийг хэлнэ.
Ёнсэ хавдрын эмнэлэг толгой, хүзүүний хавдартай өвчтөнд ерөнхийдөө 4 долоо хоногийн турш 16 удаагийн хүнд ионы эмчилгээ хийхээр төлөвлөж байна.
Мэс засал хийхэд хэцүү саркома… Цацрагийг өндөр тунгаар өгөхөд ч хүндрэлтэй
Саркома нь мөн хүнд ионы эмчилгээний давуу талыг ашиглаж болох хавдар юм. Саркома гэдэг нь яс, булчин, өөх, судас, мэдрэл зэрэг биеийг тулж, холбож байдаг эдээс үүсдэг хорт хавдар юм. Энэ хавдар нуруу, аарцаг, ууц, гавлын суурь зэрэг мэс засал хийхэд хүндрэлтэй хэсэгт ч үүсдэг. Том судас, эсвэл мэдрэлд нэвчсэн тохиолдолд хавдрыг бүрэн авах бүр ч хэцүү болдог.
Мэс засал хийхэд хүндрэлтэй, мэс заслын дараа хавдар үлдсэн, эсвэл дахилт гарсан үед туяа эмчилгээг авч үздэг. Гэвч зарим саркома уламжлалт рентген туяанд сайн хариу өгдөггүй тул илүү өндөр тунгийн цацраг шаарддаг.
Гэхдээ цацрагийг дур мэдэн өндөр тунгаар өгөх боломжгүй. Учир нь хавдрын яг хажууд нугас, гэдэс, гол мэдрэлүүд байрласан байх нь олонтаа.
Хүнд ион нь эрүүл эдийн авах цацрагийн тунг бууруулахын зэрэгцээ хавдарт өндөр тунг төвлөрүүлэх боломж олгодог. Мөн рентген туяатай харьцуулахад хавдрын эсийн ДНХ-д илүү хүчтэй гэмтэл учруулдаг онцлогтой.
Тиймээс Япон зэрэг улсуудад мэс засал хийхэд хүндрэлтэй ясны саркома болон нуруу, ууцны хэсгийн саркомыг хүнд ионы эмчилгээгээр эмчилж ирсэн. Японы Квантын шинжлэх ухаан, технологийн үндэсний судалгаа, хөгжлийн байгууллага болон бусад байгууллагын судалгаанд ясны саркома, зөөлөн эдийн саркоматай өвчтөнүүдийн урт хугацааны эмчилгээний үр дүнг мөн мэдээлсэн.
Өмнө нь туяа эмчилгээ хийлгэсэн дахилтат шулуун гэдэсний хавдар… Дахин эмчлэхэд хүндрэлтэй
Өмнө нь аарцаг орчимд туяа эмчилгээ хийлгэсэн өвчтөнд дахилтат шулуун гэдэсний хавдрыг эмчлэх нь ялангуяа хүндрэлтэй байдаг.
Шулуун гэдэсний хавдрын мэс заслын дараа аарцаг дотор хавдар дахин үүсвэл ууц, аарцгийн хана, давсаг, шээлүүр, мэдрэл зэрэг эрхтнийг хамарч болзошгүй. Дахин мэс засал хийхэд тайрах хүрээ өргөжиж, мэдрэл гэмтэх, шээх ба бие засах үйл ажиллагаа муудах зэрэг үр дагавар дагуулж болзошгүй.
Туяа эмчилгээ ч амаргүй. Аарцаг дотор нарийн гэдэс, бүдүүн гэдэс, давсаг нягт байрладаг. Ялангуяа анхны эмчилгээний үеэр аль хэдийн туяа авсан өвчтөнд эрүүл эдийн тэсвэрлэх хуримтлагдсан цацрагийн тунг тооцох шаардлагатай.
Энэ тохиолдолд хүнд ионыг ашиглавал дахисан хавдарт өндөр тунг төвлөрүүлэхийн зэрэгцээ орчмын гэдэс, давсаг, мэдрэлийн авах цацрагийн тунг бууруулахад давуу талтай.
Японы Хүнд ионы цацрагт хавдрын эмчилгээний судалгааны групп хэсэг газрын дахилтат шулуун гэдэсний хавдартай 224 өвчтөнийг хамруулан шинжлэхэд 3 жилийн хэсэг газрын хяналтын хувь 93 хувь, 5 жилийнх 88 хувь, 3 жилийн амьд үлдэх хувь 73 хувь байжээ.
Ёнсэ хавдрын эмнэлэг болон Японы QST хамтран хийсэн судалгаа ч бий. Өмнө нь аарцаг орчимд туяа эмчилгээ хийлгэсэн дахилтат шулуун гэдэсний хавдартай өвчтөнүүдээс хүнд ионоор дахин эмчилсэн 35 хүн, рентген туяагаар дахин эмчилсэн 31 хүнийг харьцуулжээ.
Өвчтөнүүдийн онцлогийн ялгааг статистикийн аргаар засварласны дараа хүнд ионы эмчилгээний бүлэгт рентген туяаны дахин эмчилгээний бүлэгтэй харьцуулахад хэсэг газрын эмчилгээ бүтэлгүйтэх, нас барах, хожуу үеийн хүнд гаж нөлөө үүсэх эрсдэл бага байв.
Гэхдээ энэ нь өвчтөнүүдийг санамсаргүйгээр бүлэглэн харьцуулсан судалгаа бус, өмнөх мэдээлэлд тулгуурласан ретроспектив судалгаа юм. Тиймээс хүнд ионы эмчилгээ рентген туяаны дахин эмчилгээнээс давуу гэж шууд дүгнэх шатанд хараахан хүрээгүй.
Өвчтөнийг 360 градусаар тойрон эмчилнэ… Хоёр дахь эргэлдэгч төхөөрөмжийг ч ажиллуулж эхэллээ
Эмчилгээ хийх хавдрын төрлийг нэмэгдүүлсэнтэй холбоотойгоор бүх төхөөрөмжийг ажиллуулна. Хүнд ионы эмчилгээний төхөөрөмжийг туяа цацдаг хэсэг нь хөдөлдөггүй суурин төрөл, мөн эмчилгээний төхөөрөмж өвчтөнийг 360 градусаар тойрдог эргэлдэгч төрөл гэж ангилдаг.
Эргэлдэгч төхөөрөмжөөр өвчтөн эмчилгээний орон дээр хэвтэж байх үед хүнд ионы туяаг олон чиглэлээс илгээх боломжтой. Хавдрын байрлал, хэлбэр болон эргэн тойрны эрүүл эрхтнүүдийн байршлыг харгалзан тохиромжтой цацрагийн чиглэлийг сонгож болдог нь давуу тал юм. Хавдрын хэлбэр төвөгтэй, эсвэл ойр орчимд нь чухал эрхтэн олон байх тусам зайлсхийх хэсгийг хамгаалж, цацрагийг хавдарт төвлөрүүлэхэд хялбар болдог.
Ёнсэ хавдрын эмнэлэг хоёр дахь төхөөрөмжөө ажиллуулснаар нэг суурин, хоёр эргэлдэгч буюу нийт гурван хүнд ионы эмчилгээний төхөөрөмжийг бүгдийг нь ажиллуулдаг боллоо. Ёнсэ хавдрын эмнэлгийн судалгааны багийн 2024 онд нийтэлсэн Хүнд ионы эмчилгээний төвийн тайланд ч тус төвийг нэг суурин, хоёр хэт дамжуулагч эргэлдэгч эмчилгээний төхөөрөмжтэй дэлхийн анхны байгууламж хэмээн танилцуулсан байна.
Эмнэлгийн зүгээс хоёр эргэлдэгч эмчилгээний төхөөрөмжийг нэгэн зэрэг ажиллуулж буй нь мөн дэлхийд анхных гэж мэдэгдэв. Гурван төхөөрөмжийг бүгдийг нь ажиллуулбал өдөрт ойролцоогоор 40 өвчтөн эмчлэх боломжтой гэж тайлбарлалаа.
Ёнсэ хавдрын эмнэлгийн Хүнд ионы эмчилгээний төвийн захирал Кым Унсоп “Чухал эрхтнүүд нягт байрласнаас мэс засал хийхэд хүндрэлтэй, эсвэл өмнөх эмчилгээнд тэсвэртэй ховор хавдрын үед эрүүл эдийн гэмтлийг бууруулж, эмчилгээний үр дүнг дээшлүүлэх нь гол зорилго” гээд “Эргэлдэгч эмчилгээний хоёр дахь төхөөрөмжийг бүрэн ажиллуулснаар өвчтөн бүрд тохирсон эмчилгээг өргөжүүлэх боломжтой боллоо” гэж хэлэв.
Ёнсэ хавдрын эмнэлгийн захирал Ли Сан-гиль “Хүнд ионы эмчилгээний хамгийн чухал зүйл бол эмчилгээ хийх тохиромжтой үеийг алдахгүй байх” хэмээгээд “Хүнд ионы эмчилгээ, мэс засал, хавдрын эсрэг хими эмчилгээ, туяа эмчилгээг өвчтөний биеийн байдал, хавдрын явцад нийцүүлэн хэрэглэж, хамгийн сайн үр дүнд хүрэхийн төлөө ажиллана” гэж мэдэгдэв.
