Чихрийн шижинтэй хүмүүсийн зайлсхийх ёстой хүнсний гол бүтээгдэхүүнээр ихэвчлэн «гурил»-ыг нэрлэдэг. Тэгвэл эрүүл хүнсний бэлгэдэл гэгддэг «жимс» ямар вэ? Олон хүн гурил эрүүл мэндэд илүү хортой гэж таамагладаг ч мэргэжилтний байр суурь өөр байв. Чихрийн шижинтэй хүнд гурилаас илүү жимс аюултай байж болзошгүйг анхаарууллаа.
Сөүлийн Үндэсний их сургуулийн эмнэлгийн мэдрэлийн эмгэг судлалын профессор Ли Сынхүн саяхан YouTube-ийн «Мэдлэгтэнтэй уулзах нь» сувгийн нэвтрүүлэгт оролцохдоо жимсэнд агуулагддаг фруктоз чихрийн шижинтэй хүмүүст ямар эрсдэлтэйг онцлов.
Профессор Ли «Гурил болон жимсний аль нь чихрийн шижинтэй хүнд илүү муу вэ гэж асуувал жимс нь илүү муу» хэмээн онцоллоо.
Фруктоз яагаад асуудал үүсгэдэг вэ
Профессор Лигийн тайлбарласнаар бидний хэрэглэсэн гурилын ихэнх хэсэг глюкоз болж хувирдаг. Глюкозыг тархи, булчин зэрэг биеийн бүх эс энергийн эх үүсвэр болгон жигд хуваарилан ашиглаж чадна. Харин жимсэнд глюкоз болон фруктоз ойролцоогоор тал талтай агуулагддаг бөгөөд тэдгээрийн дундаас фруктозыг зөвхөн элэг боловсруулж чаддаг.
Түүнчлэн жимс идэж эхэлсэн хойно хэмжээг нь хянах амаргүй байдагт профессор Ли анхаарууллаа. Тэрбээр «Жимснээс ганцыг идээд зогсоход хэцүү байх нь олонтаа» хэмээгээд «Мандаринаас ганцыг л идье гэж бодсон ч гар дахин дахин сунгагддаг. Энэ бол донтсон гэсэн үг» гэж хэлэв. Өөрөөр хэлбэл хүн өөрөө ч мэдэлгүй их хэмжээний сахар хэрэглэж болзошгүй юм.
Ийнхүү хэт их хэмжээгээр орсон фруктоз бие махбодод тэр чигээрээ хэвлийн өөх болон элэгний «өөх тос» болж хуримтлагдана. Профессор Ли «Элэг фруктозыг сүүний хүчил болгон хувиргаж, дасгал хийх үед энерги болгон тодорхой хэмжээгээр ашигладаг. Харин хөдөлгөөнгүй үед үлдсэн фруктоз маш хурдан өөх тос болон хувирдаг» гэж тайлбарлав.
Энэ нь АНУ-д таргалалт газар авах болсон гол шалтгаануудын нэгээр нэрлэгддэг «өндөр фруктозтой эрдэнэ шишийн сироп»-той мөн холбоотой. Өмнө нь АНУ-ын ундааны салбар үйлдвэрлэлийн зардлыг эрс бууруулахын тулд элбэг байдаг эрдэнэ шишээс гарган авсан хямд өндөр фруктозтой сиропыг хийжүүлсэн ундаа зэрэг бүтээгдэхүүнд олноор нь ашиглаж эхэлсэн. Уг сиропын ойролцоогоор 55 хувийг фруктоз эзэлдэг.
Өнөөдөр өндөр фруктозтой эрдэнэ шишийн сироп нэмсэн ундааг зөвхөн АНУ төдийгүй орлого багатай орнуудын таргалалтын асуудлын гол шалтгаан гэж үзэж байна. Өөрөөр хэлбэл эрүүл гэж бодоод их хэмжээний жимс идэх нь хийжүүлсэн ундаа уусантай төстэй үр дагаварт хүргэж болзошгүй юм.
Гэхдээ энэ нь жимсний шим тэжээлийн үнэ цэнийг үгүйсгэсэн хэрэг биш. Профессор Ли «Жимс идэх нь сайн гэж хэлдэг нь сахар нь ашигтай гэсэн үг биш. Харин бичил шим тэжээл, эрдэс бодис болон олон төрлийн аминдэм маш ихээр агуулагддагтай холбоотой» хэмээгээд «Гэхдээ амтлаг чанарыг бүрдүүлдэг фруктоз эрүүл мэндэд ашигтай биш» гэж хэллээ.
Чихрийн шижин бүрэн эдгэрч болох уу?
Тэгвэл чихрийн шижин өвчнийг хянаж чадвал бүрэн эдгэрэх боломжтой юу? Профессор Ли чихрийн шижинтэй хүн мөн нарийн хяналт, зохицуулалтын үр дүнд хэвийн байдалдаа эргэн орж, түүнийгээ хадгалах буюу өвчин намжсан үеийн байдалд хүрч болно гэж тайлбарлав.
Тэрбээр «Өвчнөө хянаж амьдарвал эцсээ хүртэл чихрийн шижингүй хүн шиг амьдарч болно» гээд «Жишээлбэл, гликижсэн гемоглобины хэмжээ 7.3 хувьтай өвчтөнд хоолны дэглэмээ зохицуулж, дасгал хөдөлгөөн хийж ирэхийг зөвлөхөд өвчтөнүүдийн 30–40 орчим хувь нь хэвийн хэмжээнд хүрдэг» гэж хэлэв.
Тэрбээр нэг өвчтөний талаар «Гликижсэн гемоглобины хэмжээ 9 хувийн түвшинд байсан тул чихрийн шижингийн яаралтай тусламж шаардлагатай мэт маш хүнд байдалтай байсан. Гэвч ердөө зургаан сарын дотор хэвийн хэмжээнд хүрсэн» хэмээгээд «Түүнээс хойш хэдэн жилийн турш хэвийн түвшнээ хадгалсан» гэж танилцууллаа.
Чихрийн шижинтэй тэмцэхэд тустай амьдралын хэвшил
Чихрийн шижин өвчнийг хянахад цусан дахь сахарын хэмжээг зохицуулах нь хамгийн чухал. Үүний тулд амьдралын хэвшлээ зөв зохицуулах шаардлагатай. Цусан дахь сахарын хэмжээг тогтвортой байлгахын тулд тогтмол хооллож, завсрын хоолны хэмжээг хянах нь зайлшгүй. Мөн хоолны дараа ойролцоогоор 15 минут алхвал хоолны дараах цусан дахь сахарын хэмжээг зохицуулах боломжтой.
Хоолны дэглэм ч чихрийн шижин өвчнийг хянахад чухал. Цусан дахь сахарын хэмжээг хурдан нэмэгдүүлдэг нүүрс усны хэрэглээг бууруулж, хүнсний ногоо болон уургаар баялаг хоол түлхүү хэрэглэх нь сахарын хэмжээг тогтвортой байлгахад хамгийн тохиромжтой. Өөх тосны хувьд ханасан өөх тосны эзлэх хувийг бууруулж, оливын тос зэрэг чанартай өөх тос хэрэглэхийг зөвлөдөг. Таргалалт нь чихрийн шижин өвчний эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг гол хүчин зүйлсийн нэг тул жингээ хянах нь мөн чухал.
