Nắng nóng kéo dài đến cuối tháng 8 khiến việc sử dụng điều hòa và các thiết bị làm mát vẫn tiếp diễn.
Không gian trong nhà mát mẻ giúp tránh nóng, nhưng nếu hệ thống làm mát không được quản lý và vệ sinh đúng cách, nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm có thể tăng lên.
Một ví dụ điển hình là bệnh Legionella, xảy ra khi vi khuẩn trong nguồn nước bị ô nhiễm phát tán vào không khí.
Bệnh Legionella: số ca tại Hàn Quốc tăng mạnh
Bệnh Legionella là bệnh do nhiễm vi khuẩn Legionella. Thuật ngữ này dùng để chỉ chung “viêm phổi Legionella” gây viêm phổi và “sốt Pontiac” gây sốt. Tại Hàn Quốc, bệnh được quản lý như bệnh truyền nhiễm bắt buộc khai báo cấp độ 3.
Thống kê của Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) cho thấy số bệnh nhân mắc bệnh Legionella tại Hàn Quốc tăng rõ rệt. Tính đến năm 2025, số ca được báo cáo là 640 người, tăng 41,6% so với năm trước. Các ca bệnh cũng chủ yếu xuất hiện vào mùa hè.
Vi khuẩn Legionella vốn sống trong môi trường nước ngọt như hồ, sông, nước suối nóng. Chúng sinh sôi mạnh trong nước ấm ở mức 25~45°C. Khi nguồn nước nhiễm vi khuẩn này phát tán vào không khí dưới dạng aerosol (giọt nước li ti), con người có thể bị nhiễm khi hít phải.
Tùy hình thức nhiễm mà triệu chứng khác nhau. Sốt Pontiac xuất hiện sau thời gian ủ bệnh 24~48 giờ, với các triệu chứng như đau cơ, sốt, ớn lạnh. Do có thể kèm ho khan, đau họng, sổ mũi giống cảm lạnh nên nhiều người thường nhầm là cảm mùa hè. Phần lớn hồi phục trong 2~5 ngày mà không cần điều trị đặc biệt.
Ngược lại, viêm phổi Legionella có biểu hiện nặng hơn. Sau khi nhiễm, thời gian ủ bệnh có thể kéo dài tối đa khoảng 10 ngày. Sau đó có thể xuất hiện sốt cao gần 40°C kèm đau đầu, đau cơ, mệt mỏi toàn thân, ho. Một số bệnh nhân còn gặp đau ngực hoặc khó thở, rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy, hoặc rối loạn ý thức.
Điều hòa gia dụng thông thường không đáng lo… Vệ sinh ở các tòa nhà lớn mới là then chốt
Viêm phổi Legionella có thể xảy ra với bất kỳ ai, nhưng đa số bệnh nhân là người từ 50 tuổi trở lên. Nguy cơ tăng cao ở người hút thuốc, người mắc bệnh phổi mạn tính, người có bệnh mạn tính như đái tháo đường, người suy giảm miễn dịch, người uống rượu quá mức.
Viêm phổi Legionella nếu không điều trị có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như áp xe phổi, suy hô hấp, hạ huyết áp, sốc, suy thận… nên cần điều trị kịp thời. Tuy nhiên, chỉ dựa vào triệu chứng thì khó phân biệt viêm phổi Legionella với các loại viêm phổi do vi khuẩn khác, vì vậy cần ưu tiên xét nghiệm chính xác.
Khi được chẩn đoán viêm phổi Legionella qua các xét nghiệm như xét nghiệm kháng nguyên nước tiểu, nuôi cấy mẫu bệnh phẩm đường hô hấp, xét nghiệm gen…, bệnh sẽ được điều trị bằng kháng sinh. Thời gian điều trị có thể khác nhau tùy mức độ nặng và tình trạng miễn dịch của bệnh nhân, nhưng nhìn chung có thể hồi phục với liệu trình điều trị tối đa 2 tuần.
Giáo sư Yoon Hee-young, Khoa Hô hấp, Bệnh viện Seoul thuộc Đại học Soonchunhyang, cho biết các loại điều hòa thông thường dùng trên xe và trong gia đình không làm tăng đáng kể nguy cơ nhiễm vi khuẩn Legionella. Theo ông, khi vận hành điều hòa, hệ thống sử dụng dàn nóng riêng để làm mát lượng nhiệt phát sinh.
Những nơi có nguy cơ lây nhiễm cao là các tòa nhà có hệ thống làm mát và cấp nước sử dụng nước. Thông thường, để quản lý nhiệt, các tòa nhà lớn dùng nước cho tháp giải nhiệt, hệ thống nước lạnh - nước nóng, nhà tắm công cộng hoặc suối nước nóng, đài phun nước, cơ sở vui chơi dưới nước… Khi sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm, khả năng phát tán sẽ tăng lên.
Giáo sư Yoon nói: “Nếu vào mùa hè xuất hiện sốt cao đột ngột kèm ho, khó thở, hoặc không cải thiện dù đã điều trị viêm phổi theo cách thông thường, cần cân nhắc khả năng viêm phổi Legionella”, đồng thời nhấn mạnh: “Đặc biệt, người từ 50 tuổi trở lên hoặc người hút thuốc, bệnh nhân bệnh phổi mạn tính, bệnh nhân đái tháo đường… cần thận trọng hơn”.
