Liệu một xét nghiệm máu đơn giản có thể sàng lọc những người không gặp vấn đề về trí nhớ nhưng đã có amyloid tích tụ trong não hay không?
Bệnh viện Guro thuộc Đại học Korea ngày 04-08 công bố kết quả nghiên cứu cho thấy “irisin” - một protein do cơ bắp tiết ra khi vận động - có thể là manh mối. Ở những người có amyloid tích tụ trong não, nồng độ irisin trong máu đã thấp ngay từ giai đoạn chưa có triệu chứng sa sút trí tuệ.
Amyloid là một protein tích tụ trong não trong quá trình tiến triển của bệnh Alzheimer. Dù có thể tích tụ từ nhiều năm trước khi xuất hiện suy giảm trí nhớ, việc xác nhận hiện vẫn cần các phương pháp như chụp cắt lớp phát xạ positron (PET) amyloid tốn kém hoặc xét nghiệm dịch não tủy.
Nhóm nghiên cứu do Giáo sư Kang Sung-hoon (Khoa Thần kinh, Bệnh viện Guro thuộc Đại học Korea) dẫn dắt đã thực hiện xét nghiệm máu, PET amyloid và kiểm tra chức năng nhận thức ở 100 người cao tuổi.
Những người tham gia được chia thành bốn nhóm: △người không có amyloid và chức năng nhận thức bình thường △người có amyloid nhưng chức năng nhận thức bình thường △bệnh nhân suy giảm nhận thức nhẹ △bệnh nhân sa sút trí tuệ do bệnh Alzheimer.
Dù trí nhớ bình thường, chỉ số trong máu vẫn khác
Kết quả phân tích cho thấy cả ba nhóm có amyloid tích tụ trong não đều có nồng độ irisin trong máu thấp hơn nhóm bình thường không có amyloid.
Đáng chú ý, khác biệt này cũng xuất hiện ở cả những người chưa gặp vấn đề về trí nhớ hay khả năng phán đoán. Nói cách khác, dù bề ngoài vẫn bình thường, những người có amyloid tích tụ trong não lại có chỉ số irisin trong máu thấp.
Nghiên cứu cũng ghi nhận xu hướng: nồng độ irisin càng cao thì lượng amyloid tích tụ trong não càng ít.
Liệu có thể tìm nhóm nguy cơ bằng xét nghiệm máu trước khi làm xét nghiệm não đắt tiền?
Nhóm nghiên cứu đánh giá irisin có thể trở thành ứng viên dấu ấn sinh học trong máu để sàng lọc sớm những người có nguy cơ mắc bệnh Alzheimer cao.
Trong tương lai, nếu độ chính xác của xét nghiệm được xác nhận đầy đủ, có thể sử dụng phương pháp sàng lọc nhóm nguy cơ bằng xét nghiệm máu trước, sau đó thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu như PET amyloid cho những người cần thiết. Cách làm này có thể giảm gánh nặng xét nghiệm, đồng thời mở ra khả năng phát hiện thay đổi ở não trước khi xuất hiện triệu chứng.
Tuy nhiên, irisin không phải là chỉ số “càng thấp càng tốt” như đường huyết hay cholesterol. Trong nghiên cứu này, ngược lại, ở những người có chỉ số irisin thấp, amyloid trong não được quan sát thấy nhiều hơn.
Dù vậy, điều này cũng không có nghĩa là có thể phòng bệnh Alzheimer bằng cách tăng irisin thông qua tập luyện. Nghiên cứu lần này so sánh kết quả xét nghiệm tại một thời điểm và không đo riêng mức độ vận động hay khối lượng cơ của người tham gia. Để có thể dùng như một xét nghiệm máu trong thực tế, cần theo dõi dài hạn trên nhiều người hơn để xác định giá trị ngưỡng và độ chính xác.
Kết quả nghiên cứu được đăng trên tạp chí quốc tế của Hiệp hội Alzheimer "Alzheimer's & Dementia: Diagnosis, Assessment & Disease Monitoring".
