Thời tiết nóng kéo dài khiến nhiều người tìm đến “Americano đá”. Cũng có người vẫn chỉ uống cà phê nóng. Điều đáng lo là không ít người uống cà phê như một thói quen hằng ngày, thậm chí dùng thay nước lọc. Thói quen này có thể kéo theo những rủi ro nào? Cà phê có cả mặt lợi lẫn mặt hại. Đặc biệt, việc thúc đẩy đào thải nước trong cơ thể có thể gây nguy cơ mất nước nếu uống nhiều. Ngay cả cà phê đen không thêm đường cũng có thể làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu (rối loạn lipid máu). Nếu bạn “sống chung” với cà phê mỗi ngày, cần nắm rõ các giới hạn này để uống an toàn.
Cà phê không phải là nước: Uống thay nước sẽ gặp rắc rối lớn
Caffeine không chỉ có trong cà phê. Chất này còn hiện diện trong sô cô la (bánh kẹo - bánh mì...), trà xanh, nước giải khát có ga... Nếu thường xuyên uống cà phê kèm các thực phẩm, đồ uống này, bạn có thể rơi vào tình trạng nạp caffeine quá mức. Uống nhiều cà phê sau khi uống rượu cũng làm tăng nguy cơ mất nước, vì cả rượu và cà phê đều thúc đẩy cơ thể thải nước. Việc đi vệ sinh thường xuyên cũng xuất phát từ cơ chế này. Khi mất nước tiến triển, cơ thể thiếu nước và chất điện giải, thể tích máu có thể giảm và dẫn tới sốc.
Đặc biệt, ở người lớn tuổi, quá trình lão hóa hệ thần kinh trung ương có thể làm giảm cảm giác khát. Máu gần như chủ yếu cấu thành từ nước. Với người mắc bệnh mạch máu như rối loạn mỡ máu, xơ vữa động mạch..., máu sẽ trở nên đặc hơn, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Mất nước vì vậy có thể tiến triển mà người bệnh không nhận ra. Mùa hè càng cần thận trọng. Nếu đã uống đồ uống chứa caffeine, rượu hoặc cà phê, cần uống thêm nước. Ngay cả khi không thấy khát, vẫn nên uống đủ nước.
Vì sao cần cảnh giác rối loạn mỡ máu khi uống từ 4 ly cà phê đen trở lên?
Cà phê đen không thêm đường hay các chất phụ gia khác thường được xem là đồ uống tốt cho sức khỏe hơn. Tuy nhiên, không chỉ cà phê hòa tan mà ngay cả cà phê đen nếu uống nhiều cũng có thể làm tăng chỉ số cholesterol (LDL). Uống đến 3 ly/ngày thường không có vấn đề đáng kể, nhưng từ 4 ly trở lên thì cần thận trọng. Hạt cà phê chứa chất béo thực vật (dầu), trong đó có thành phần “cafestol”. Lớp bọt trắng của cà phê đen chứa nhiều cafestol. Khi đi vào gan, chất này cản trở chức năng điều hòa của gan nhằm duy trì mức cholesterol ổn định.
Vậy thì nên uống bao nhiêu cà phê đen là đủ? Hướng dẫn thực hành lâm sàng của Hội Tim mạch châu Âu (2021) nêu rằng nếu uống từ 9 ly cà phê trở lên mỗi ngày, cholesterol xấu có thể tích tụ nhiều, làm tăng nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch xơ vữa (tắc nghẽn mạch máu) lên tối đa 25%. Tuy nhiên, tổ chức này cũng cho biết uống không quá 3 ly cà phê/ngày không gây hại cho sức khỏe. Americano đá và cà phê khử caffeine cũng có cafestol. Riêng cà phê pha lọc (drip) dùng giấy lọc để giữ lại dầu thực vật thì không ảnh hưởng lớn đến chỉ số cholesterol.
Chất chống oxy hóa trong cà phê góp phần bảo vệ gan và sức khỏe
Trong cà phê không chỉ có caffeine. Cà phê còn chứa các chất chống oxy hóa như polyphenol, axit chlorogenic... giúp giảm quá trình oxy hóa (tổn thương) của cơ thể. Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã xác nhận tác dụng giảm nguy cơ ung thư gan ở người mắc bệnh gan; đồng thời, cà phê cũng được ghi nhận có thể giúp giảm viêm gan và phòng ngừa gan nhiễm mỡ. Không chỉ cà phê có caffeine mà cà phê khử caffeine cũng cho thấy hiệu quả tương tự.
Những lợi ích sức khỏe này tương ứng với khoảng 3 ly cà phê đen mỗi ngày. Nếu uống không quá 3 ly, cafestol trong cà phê không gây ảnh hưởng lớn. Vấn đề nằm ở việc uống quá nhiều. Người bị rối loạn mỡ máu hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, dù bất tiện, vẫn nên chọn cà phê pha lọc dùng giấy lọc để an toàn hơn. Cần nhấn mạnh lại rằng cà phê không phải là nước. Sau khi uống cà phê, nên uống thêm nước lọc để duy trì lượng nước trong cơ thể ở mức an toàn.
