Trong bối cảnh tỷ lệ ung thư ở người trẻ tăng trên toàn cầu, một nghiên cứu mới cho thấy các thế hệ gần đây lão hóa sinh học nhanh hơn so với các thế hệ trước. Nhóm nghiên cứu thuộc Trường Y Đại học Washington (Mỹ) cho biết họ đã xác nhận lão hóa sinh học tăng tốc có liên quan đến nguy cơ tăng ung thư khởi phát sớm.
Thế hệ trẻ lão hóa nhanh hơn tuổi thật
Ung thư thường được xem là bệnh gắn với quá trình lão hóa. Tuổi càng cao, tổn thương tế bào càng tích lũy, kéo theo nguy cơ phát sinh ung thư tăng lên. Tuy nhiên, thời gian gần đây, ung thư ở người trẻ cũng gia tăng, khiến các nhà nghiên cứu chú ý đến khả năng lão hóa sinh học đang diễn ra nhanh hơn ở các thế hệ gần đây.
Nhóm nghiên cứu phân tích chênh lệch giữa tuổi sinh học và tuổi thực. Tuổi sinh học là khái niệm phản ánh cơ thể thực sự đã lão hóa đến mức nào, dựa trên xét nghiệm máu hoặc các chỉ số chuyển hóa.
Kết quả cho thấy thế hệ sinh ra càng gần đây thì tuổi sinh học càng cao so với tuổi thực. Nói cách khác, trong cùng một nhóm tuổi, cơ thể của thế hệ trẻ ở trạng thái “già” hơn so với thế hệ trước. Nhóm nghiên cứu cho rằng hiện tượng này có thể là một yếu tố nền góp phần vào xu hướng gia tăng ung thư khởi phát sớm gần đây.
Phân tích 150.000 người… so sánh tốc độ lão hóa theo thế hệ sinh
Nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu của 154.169 người trưởng thành trẻ tuổi đăng ký trong UK Biobank, cơ sở dữ liệu y tế quy mô lớn của Vương quốc Anh, cùng dữ liệu của 10.262 người tham gia chương trình nghiên cứu All of Us của Viện Y tế Quốc gia Mỹ.
Lão hóa sinh học được đánh giá theo hai hướng: lão hóa ở mức toàn thân và lão hóa của từng cơ quan. Nhóm nghiên cứu sử dụng kết quả xét nghiệm máu và thông tin liên quan chuyển hóa để đo mức độ lão hóa sinh học toàn thân, đồng thời phân tích thông tin protein trong máu để đánh giá thêm tình trạng lão hóa của các hệ cơ quan cụ thể như hệ miễn dịch và mô mỡ.
Thế hệ càng gần đây, lão hóa sinh học càng rõ
Kết quả phân tích cho thấy trong đoàn hệ tại Anh, nhóm sinh năm 1965~1974 có mức lão hóa toàn thân cao hơn nhóm sinh năm 1950~1954. Nhóm nghiên cứu cho biết khi so sánh ở cùng độ tuổi, thế hệ gần đây thể hiện các đặc điểm sinh học “già” hơn so với thế hệ trước.
Ở đoàn hệ tại Mỹ cũng ghi nhận mô hình tương tự. Nhóm sinh năm 1990~1999 có mức lão hóa toàn thân cao hơn nhóm sinh năm 1965~1969.
Lão hóa càng nhanh, nguy cơ ung thư khởi phát sớm càng tăng
Nhóm nghiên cứu cũng phân tích mối liên hệ giữa lão hóa sinh học và nguy cơ mắc ung thư. Kết quả cho thấy mỗi khi mức lão hóa toàn thân tăng 1 độ lệch chuẩn, nguy cơ ung thư đặc khởi phát sớm tăng 8%. Mức tăng nguy cơ đặc biệt nổi bật ở ung thư phổi, ung thư hệ tiêu hóa và ung thư tử cung.
Ngoài ra, khi chia người tham gia thành ba nhóm theo mức lão hóa toàn thân để so sánh, nhóm lão hóa nhiều nhất có nguy cơ ung thư đặc khởi phát sớm cao hơn 15% so với nhóm lão hóa ít nhất. Mối liên hệ này vẫn được duy trì ngay cả sau khi đã tính đến nguy cơ di truyền của ung thư và tính dễ tổn thương di truyền liên quan đến lão hóa.
Xác nhận mối liên hệ giữa lão hóa theo cơ quan và một số ung thư cụ thể
Trong phân tích từng cơ quan, lão hóa của một số hệ cơ quan nhất định cho thấy liên quan đến việc tăng nguy cơ một số ung thư cụ thể. Người có lão hóa hệ miễn dịch tiến triển có nguy cơ ung thư phổi khởi phát sớm cao hơn, còn người có lão hóa mô mỡ tiến triển có nguy cơ ung thư đại tràng khởi phát sớm cao hơn.
Có thể là manh mối mới để phòng ngừa ung thư khởi phát sớm?
Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh nghiên cứu này không giải thích hoàn toàn nguyên nhân của ung thư khởi phát sớm. Tuy vậy, họ đánh giá kết quả có ý nghĩa ở chỗ cho thấy nhiều yếu tố nguy cơ như béo phì, rối loạn chuyển hóa, uống rượu, thiếu vận động, chế độ ăn, thay đổi môi trường… tích lũy trong thời gian dài có thể thúc đẩy lão hóa sinh học, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư.
Giáo sư Yin Cao, người dẫn dắt nghiên cứu, nói: “Nếu có thể nhận diện sớm những người có nguy cơ ung thư cao ngay khi họ còn khỏe mạnh, chúng ta có thể tập trung các chiến lược phòng ngừa và tầm soát sớm vào đúng những người cần nhất”, đồng thời cho biết “về lâu dài, điều này có thể dẫn tới việc phát triển các chiến lược phòng ngừa ung thư cá thể hóa dựa trên đặc điểm sinh học của từng người”.
Nhóm nghiên cứu cho biết thời gian tới họ dự định tiếp tục làm rõ những “dấu vết” sinh học mà các thay đổi môi trường và xã hội để lại trên cơ thể, từ đó làm sáng tỏ cơ chế phát sinh ung thư khởi phát sớm. Đồng thời, họ cũng dự kiến phát triển các chiến lược phòng ngừa chính xác, sử dụng các chỉ dấu lão hóa sinh học để sàng lọc nhóm nguy cơ cao và can thiệp từ giai đoạn trước khi bệnh xuất hiện.
Kết quả nghiên cứu được đăng trên tạp chí quốc tế 《Nature Medicine》 với tiêu đề “Biological aging and generational shifts in early-onset cancer risk”.
Câu hỏi thường gặp
Q1. Tuổi sinh học và tuổi thực khác nhau như thế nào?
Tuổi sinh học là chỉ số phản ánh cơ thể thực sự đã lão hóa đến mức nào, dựa trên xét nghiệm máu, tình trạng chuyển hóa, thông tin protein… Chênh lệch càng lớn so với tuổi thực (tuổi theo năm), có thể hiểu là lão hóa cơ thể đã tiến triển nhiều hơn.
Q2. Vì sao nghiên cứu này tập trung vào ung thư khởi phát sớm?
Vì gần đây, trên toàn thế giới, ung thư khởi phát sớm được chẩn đoán ở người dưới 55 tuổi đang gia tăng. Nhóm nghiên cứu xác nhận khả năng lão hóa sinh học đang tăng tốc ở các thế hệ gần đây và điều này có thể liên quan đến xu hướng gia tăng ung thư khởi phát sớm.
Q3. Lão hóa sinh học nhanh làm tăng nguy cơ những ung thư nào?
Theo nghiên cứu, mức lão hóa toàn thân càng cao thì nguy cơ ung thư đặc khởi phát sớm càng tăng. Đặc biệt, lão hóa hệ miễn dịch liên quan đến tăng nguy cơ ung thư phổi khởi phát sớm, còn lão hóa mô mỡ liên quan đến tăng nguy cơ ung thư đại tràng khởi phát sớm.
