Nhiều người nằm trên giường lướt điện thoại rồi ngủ quên. Ban đầu chỉ định kiểm tra nhanh tin tức hoặc mạng xã hội, nhưng không ít trường hợp vừa chớp mắt đã trôi qua 30 phút, 1 tiếng. Các chuyên gia cảnh báo đây không chỉ là chuyện đi ngủ muộn, mà còn có thể làm rối nhịp một hệ thống hormone quan trọng của cơ thể.
Các nghiên cứu gần đây chỉ ra việc nhìn màn hình thiết bị điện tử như smartphone và máy tính bảng quá lâu vào đêm muộn không chỉ làm giảm chất lượng giấc ngủ mà còn có thể tác động đến đường huyết, cảm giác thèm ăn và khả năng kiểm soát cân nặng. Trong đó, nhóm hormone bị ảnh hưởng sớm nhất là “hormone giấc ngủ”.
Thứ bị xáo trộn đầu tiên là melatonin: Hormone giấc ngủ bị giảm
Ánh sáng xanh (blue light) phát ra từ màn hình smartphone giúp tăng tập trung và tỉnh táo vào ban ngày, nhưng lại trở thành vấn đề vào ban đêm. Não bộ có thể “hiểu” ánh sáng này như ánh sáng ban ngày, từ đó làm chậm hoặc làm giảm tiết melatonin. Melatonin không chỉ tạo cảm giác buồn ngủ, mà còn là hormone then chốt điều chỉnh đồng hồ sinh học của cơ thể.
Nhóm nghiên cứu của Trường Y Harvard (Mỹ) giải thích phơi nhiễm ánh sáng xanh ức chế melatonin mạnh hơn so với ánh sáng thông thường và có thể làm chậm nhịp sinh học. Vì vậy, thói quen xem điện thoại rồi ngủ mỗi đêm chẳng khác nào liên tục “đẩy lùi” đồng hồ cơ thể. Các chuyên gia khuyến nghị giảm sử dụng smartphone ít nhất 1 giờ trước khi ngủ để có lợi cho sức khỏe giấc ngủ.
Sự thèm ăn cũng thay đổi nếu thiếu ngủ: Lý do các món ăn đêm hấp dẫn hơn
Khi thời lượng ngủ giảm hoặc chất lượng giấc ngủ kém, các hormone liên quan đến cảm giác thèm ăn cũng có thể thay đổi. Cụ thể, ghrelin – hormone gây cảm giác đói – có xu hướng tăng, còn leptin – hormone tạo cảm giác no – có xu hướng giảm, theo các báo cáo. Nghiên cứu của Đại học Chicago (Mỹ) cũng cho thấy thiếu ngủ có thể ảnh hưởng đến chức năng điều hòa cảm giác thèm ăn.
Thực tế, nhiều kết quả nghiên cứu ghi nhận người ngủ không đủ thường dễ bị hấp dẫn hơn bởi đồ ngọt hoặc thức ăn nhiều dầu mỡ. Việc xem điện thoại đến khuya rồi thèm bánh kẹo hay đồ ăn đêm cũng gắn với những thay đổi sinh lý này. Các chuyên gia cho rằng nếu tình trạng thiếu ngủ lặp lại, nguy cơ tăng cân và béo bụng cũng có thể tăng theo.
Gây ảnh hưởng đến cả sức khỏe chuyển hóa và đường huyết: Càng lớn tuổi càng phải chú ý cẩn trọng
Gần đây, các nghiên cứu cũng tập trung làm rõ mối liên hệ giữa thiếu ngủ và khả năng điều hòa đường huyết. Trong các nghiên cứu do Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) và các đơn vị khác triển khai, các nhà khoa học nêu khả năng thiếu ngủ làm giảm độ nhạy insulin và ảnh hưởng đến chức năng kiểm soát đường huyết. Về lâu dài, điều này có thể tạo thêm gánh nặng cho sức khỏe chuyển hóa.
Đặc biệt, sau tuổi 40, nhiều người dần suy giảm khối lượng cơ và khả năng kiểm soát đường huyết cũng thường giảm theo. Nếu cộng thêm thiếu ngủ, một số phân tích cho rằng nguy cơ béo bụng và hội chứng chuyển hóa có thể tăng lên. Một số nghiên cứu cũng báo cáo thiếu ngủ mạn tính có liên quan đến nguy cơ tăng mắc tiểu đường type 2.
Thậm chí có thể làm tăng tốc độ lão hóa da: "Giấc ngủ làm đẹp" không phải là lời nói vô căn cứ
Trong lúc ngủ, hormone tăng trưởng được tiết ra mạnh hơn, đồng thời da được phục hồi và tái tạo. Nhưng nếu dùng điện thoại đến muộn khiến chất lượng giấc ngủ giảm, quá trình tái tạo da cũng có thể bị ảnh hưởng. Đây cũng là lý do vì sao sau một giấc ngủ đủ, làn da thường trông “ổn” hơn.
Học viện Da liễu Mỹ (AAD) và các tổ chức khác đề cập khả năng thiếu ngủ mạn tính có thể ảnh hưởng đến suy giảm chức năng hàng rào da, quầng thâm và giảm độ đàn hồi của da. Tóm lại, chiếc điện thoại bạn vô thức xem trước khi ngủ có thể là yếu tố đầu tiên làm xáo trộn các hormone giấc ngủ như melatonin, và tác động này có thể kéo theo một chuỗi hệ quả như tăng thèm ăn, rối loạn đường huyết, tăng cân và lão hóa da.
