Ngủ quá ít hay ngủ quá nhiều đều không tốt cho sức khỏe. Một nghiên cứu mới cho thấy thời lượng ngủ phù hợp của người trưởng thành để sống khỏe mạnh và lâu hơn là 6 giờ 24 phút–7 giờ 48 phút mỗi ngày.
Nhóm nghiên cứu của Trường Y thuộc Đại học Columbia (Mỹ) cho biết kết luận này được rút ra sau khi phân tích dữ liệu của khoảng 500.000 người tham gia, độ tuổi 37–84, trong UK Biobank.
Theo kết quả nghiên cứu, những người ngủ 6,4–7,8 giờ mỗi ngày (6 giờ 24 phút–7 giờ 48 phút) có tốc độ lão hóa của “đồng hồ sinh học” chậm nhất. Phân tích cho thấy quá trình lão hóa sinh học toàn cơ thể—bao gồm tim, phổi, não, hệ miễn dịch…—diễn ra chậm hơn đáng kể so với những người khác.
Đặc biệt, những người ngủ dưới 6 giờ có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn khoảng 1,5 lần so với nhóm ngủ đủ. Những người ngủ trên 8 giờ có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn khoảng 1,4 lần so với nhóm ngủ đủ.
Nhóm nghiên cứu cho biết: “Thiếu ngủ có xu hướng tác động trực tiếp đến gánh nặng bệnh tật và dễ gây trầm cảm ở tuổi già; còn ngủ quá nhiều có nguy cơ ảnh hưởng xấu đến trầm cảm theo con đường gián tiếp, thông qua quá trình lão hóa của đồng hồ sinh học ở não và mô mỡ.” Đồng thời, “trong toàn bộ các con đường mà ngủ quá nhiều dẫn đến trầm cảm, 62% phát sinh khi tốc độ lão hóa của não tăng nhanh.”
Kết quả cũng cho thấy người ngủ quá ít có nguy cơ cao hơn mắc đái tháo đường típ 2, tăng huyết áp, bệnh tim thiếu máu cục bộ, rối loạn nhịp tim, trầm cảm, rối loạn lo âu, béo phì, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen suyễn, viêm dạ dày, trào ngược dạ dày–thực quản… Ngược lại, người ngủ quá nhiều có nguy cơ cao hơn mắc tâm thần phân liệt (loạn thần), rối loạn trầm cảm chủ yếu, rối loạn lưỡng cực (hưng–trầm cảm), bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen suyễn, viêm dạ dày, trào ngược dạ dày–thực quản…
Kết quả nghiên cứu này (Sleep chart of biological aging clocks in middle and late life) đã được đăng trên tạp chí học thuật quốc tế 〈Nature〉, và được cổng thông tin của Hiệp hội Vì sự Tiến bộ của Khoa học Hoa Kỳ (AAAS) “EurekAlert” giới thiệu.
Câu hỏi thường gặp
Q1. Thời lượng ngủ phù hợp 6 giờ 24 phút đến 7 giờ 48 phút có làm giảm tốc độ lão hóa của mọi cơ quan như nhau không?
A1. Không. Kết quả nghiên cứu lần này cho thấy thời lượng ngủ tối ưu cần thiết cho từng cơ quan có khác biệt đôi chút. Ví dụ, để làm chậm lão hóa protein của não cần thời gian ngủ tương đối dài—khoảng 7,8 giờ ở nữ và 7,7 giờ ở nam—nhưng để làm chậm lão hóa cấu trúc não thì khoảng 6 giờ 30 phút ngủ đã đủ. Điều này gợi ý rằng thời gian cần thiết cho phục hồi ở mức phân tử và duy trì cấu trúc có thể khác nhau giữa các cơ quan.
Q2. Giữa ngủ ít và ngủ nhiều, bên nào gây hại cho lão hóa hơn?
A2. Dữ liệu nghiên cứu cho thấy xét về nguy cơ tử vong, thiếu ngủ (tăng 1,5 lần) có mức rủi ro nhỉnh hơn một chút so với ngủ quá nhiều (tăng 1,4 lần). Đặc biệt, ngủ thời lượng ngắn còn được phân tích là yếu tố thúc đẩy lão hóa nhanh hơn theo hướng tức thời và trực tiếp, vì trong phân tích tương quan di truyền, nó liên quan rộng rãi đến các bệnh chuyển hóa toàn thân như bệnh tim mạch, đái tháo đường típ 2, béo phì…
Q3. Vì sao cơ chế thời lượng ngủ ảnh hưởng đến trầm cảm ở tuổi già lại khác nhau?
A3. Ở người ngủ ít, gánh nặng bệnh lý cơ thể—như mất cân bằng chuyển hóa và bất thường hệ miễn dịch—tác động trực tiếp lên não và gây trầm cảm. Ngược lại, ở người ngủ quá nhiều, khả năng cao đây không phải do giấc ngủ tự thân là nguyên nhân, mà là phản ứng bù trừ xuất hiện khi đồng hồ sinh học ở não hoặc mô mỡ đã lão hóa. Ngủ quá nhiều có thể được hiểu như một tín hiệu cảnh báo nguy cơ cho thấy lão hóa não đã và đang tiến triển.
