Giáo sư Choi Seok-jae, Khoa Cấp cứu của Bệnh viện Công giáo Yeouido St. Mary, cho biết ông lo ngại vì ung thư đại trực tràng ở nhóm người trẻ đang tăng ở mức bùng nổ.
Gần đây, Giáo sư Choi Seok-jae xuất hiện trên kênh YouTube “Knowledge Studio” để nói về tầm quan trọng của sức khỏe chuyển hóa. Ông đồng thời nhận định: “Ung thư đại trực tràng đang tăng vọt ở nhóm tuổi 20–30”. Thực tế, theo dữ liệu của Cơ quan Đánh giá & Thẩm định Bảo hiểm Y tế, số ca mắc ung thư đại trực tràng ở nhóm 20–30 tuổi đã tăng 82% trong giai đoạn 2020–2024.
Giáo sư Choi Seok-jae nói: “Khi khám sức khỏe định kỳ trở nên phổ biến, cũng có một phần là (ung thư) được phát hiện sớm hơn”, nhưng ông nhấn mạnh: “Quan điểm chủ đạo hiện nay là môi trường chuyển hóa suy giảm nhiều mới là nguyên nhân lớn hơn”. Về lý do môi trường chuyển hóa xấu đi, ông cho rằng: “Điều quan trọng nhất là sự thay đổi của môi trường đại tràng”, và “khi các thực phẩm không tốt cho đại tràng như thịt chế biến, đồ ăn vặt và đồ uống thuộc nhóm thực phẩm siêu chế biến được tiêu thụ nhiều, chúng sẽ quét sạch các vi khuẩn có lợi vốn có”. Ông giải thích thêm: “Trong quá trình đó, các vi khuẩn gây thối rữa và vi khuẩn có hại phát triển trong cơ thể, gây táo bón và tiêu chảy”, đồng thời “điều này còn được gọi là hội chứng rò rỉ ruột: các vi khuẩn xấu trong ruột đi vào dòng máu, làm tăng viêm trong máu và có thể kích hoạt phản ứng viêm toàn thân”.
Giáo sư Choi Seok-jae cũng nói thêm: “Sức khỏe đại tràng vô cùng quan trọng nhưng nhiều người không nhận thức được, vẫn duy trì thói quen ăn uống xấu và thiếu vận động ở độ tuổi 20–30”, và “những thói quen này gây phản ứng viêm vi thể ở thành đại tràng, từ đó làm tăng đáng kể xác suất phát sinh tế bào ung thư”.
Thịt chế biến và thực phẩm siêu chế biến làm xấu môi trường đường ruột và tạo chất gây ung thư
Trên thực tế, việc tiêu thụ thịt chế biến và thực phẩm siêu chế biến là yếu tố chính làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế đã phân loại thịt chế biến như giăm bông và xúc xích vào nhóm chất gây ung thư loại 1. Thịt chế biến thường chứa nitrit để bảo quản; chất này có thể chuyển thành các hợp chất N-nitroso (NOCs) trong cơ thể và gây tổn thương DNA. Khi DNA bị tổn thương, các đột biến dần tích lũy; những đột biến này tác động đến các gen liên quan đến ung thư, khiến sự tăng sinh tế bào không được kiểm soát đúng cách và có thể dẫn đến ung thư.
Thực phẩm siêu chế biến thường nhiều đường và carbohydrate tinh chế, nhưng thiếu chất xơ. Vì vậy, chúng làm giảm lợi khuẩn đường ruột và thúc đẩy sự tăng sinh của hại khuẩn. Cuối cùng, khi hệ vi sinh đường ruột bị phá vỡ, các chất gây viêm tăng lên và chức năng phòng vệ của niêm mạc ruột suy yếu. Thực tế, nhiều nghiên cứu dịch tễ học báo cáo rằng khi lượng thịt chế biến tiêu thụ tăng thêm 50g mỗi ngày, nguy cơ ung thư đại trực tràng tăng khoảng 18%. Kết quả là mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột → tăng viêm → hình thành môi trường thuận lợi cho ung thư.
Niêm mạc ruột suy yếu và rò rỉ có thể dẫn đến viêm toàn thân
Nếu liên tục ăn thịt chế biến và thực phẩm siêu chế biến, cân bằng hệ vi sinh đường ruột có thể bị phá vỡ, gây viêm ở niêm mạc ruột. Từ đó, chức năng hàng rào ruột suy yếu và tính thấm ruột tăng lên, có thể xuất hiện hội chứng rò rỉ ruột. Hội chứng rò rỉ ruột là tình trạng chức năng hàng rào của niêm mạc ruột suy yếu, khiến vi khuẩn, độc tố và các chất gây viêm vượt qua ruột để đi vào dòng máu. Ruột bình thường ngăn chặn các chất từ bên ngoài nhờ các mối nối tế bào chặt chẽ. Ngược lại, khi có hội chứng rò rỉ ruột, độc tố trong ruột đi vào máu và thúc đẩy viêm mạn tính.
Vấn đề là tình trạng viêm mạn tính tạo ra môi trường phát sinh ung thư đại trực tràng. Viêm mạn tính khiến tế bào niêm mạc ruột lặp đi lặp lại quá trình tổn thương và tái tạo, qua đó thúc đẩy tổn thương DNA và tích lũy đột biến. Các cơ quan nghiên cứu trực thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng nêu rõ rằng “tình trạng viêm ruột kéo dài” như bệnh viêm ruột là yếu tố chính làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng.
Chế độ ăn giàu chất xơ là nền tảng, đồng thời nhất định phải vận động
Để phòng ngừa ung thư đại trực tràng, cần thực hành chế độ ăn làm nền tảng với nhiều chất xơ như rau, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt. Chất xơ giúp tăng lợi khuẩn đường ruột và rút ngắn thời gian lưu trú của các chất gây ung thư trong ruột. Ngược lại, đồ uống nhiều đường hoặc thực phẩm siêu chế biến có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, vì vậy nên giảm. Cũng cần hạn chế tiêu thụ thịt chế biến và thịt đỏ.
Vận động cũng rất quan trọng. Nên kết hợp ít nhất 150 phút mỗi tuần các bài tập aerobic cường độ vừa (đi bộ nhanh, đạp xe, v.v.) và tập sức mạnh ít nhất 2 lần mỗi tuần. Điều này giúp tăng nhu động ruột, giảm viêm và hỗ trợ kiểm soát cân nặng.
