Спайдермэн дэх «Лизард» шиг нөхөн төлжих үү?⋯Үүдэл эсийг олон өсгөх тусам сайн уу

Өмнөд Солонгост 760만 хүнээс давсан үзэгчтэй болоод, дэлхий даяар тасалбарын орлого 20억달러 хүртэл давсан «Спайдермэн: Брэнд Нью Дэй» кино. Киноны нэр хүнд огцом өсөхийн хэрээр цувралд гардаг дайсан «Лизард»-ын бодит бус мэт биеийн нөхөн төлжилтийн чадвар ч дахин анхаарал татаж байна.

Кинон дахь нөхөн төлжилт ба бодит амьдрал дахь үүдэл эсийн эмчилгээ огт өөр зүйл. Тэгвэл бодит нөхцөлд үүдэл эсийг их хэмжээгээр өсгөвөрлөж тарьж өгөх тусам нөхөн төлжилтийн үр нөлөө нь ч нэмэгдэх үү.

365mc энэ асуултыг хөндсөн материалыг 20-нд нийтэлж, үүдэл эсийг биеэс гадуур өсгөвөрлөх эсвэл хэд хэдэн удаа давтан тарих үед анхаарах зүйлсийг танилцууллаа.

Спайдермэн цувралд эрдэмтэн Коннорс алдсан гараа сэргээхийн тулд гүрвэлийн нөхөн төлжих чадварыг хүнд хэрэглэх туршилт хийдэг. Эцэст нь таамаглаагүй мутаци үүсэж, өөрөө Лизард болж хувирна.

Киноны зохиомж ба бодит амьдрал дахь үүдэл эсийн судалгаа хоорондоо ихээхэн зөрүүтэй. Бодит эмнэлэг, судалгааны талбарт өөх, ясны чөмөг зэрэг эх үүсвэрээс авсан мезенхимийн үүдэл эсийг гэмтсэн эдийг нөхөн сэргээх зэрэгт ашиглах судалгаа хийгдэж байна.

Эсийн тоо өссөн гээд үйл ажиллагаа нь хүртэл сайжирна гэсэн үг биш

Шаардлагатай тохиолдолд мезенхимийн үүдэл эсийг биеэс гадуур өсгөвөрлөж, эсийн тоог нэмэгдүүлж болно. Гэхдээ эс олширсон гэж эмчилгээний үр нөлөө нь түүнтэй шууд пропорциональ өснө гэж нэг мөр дүгнэхэд бэрх гэж 365mc тайлбарлав.

365mc-ийн Өөхний үүдэл эсийн төвийн захирал эмч Ким Жонъын “өсгөвөрлөж эсийн тоог нэмэгдүүлсэн гээд эмчилгээний үр нөлөө нь заавал өснө гэж энгийнээр харахад хэцүү” гээд “өсгөвөрийн шингэн ба өсгөвөрлөсөн хугацаа, эсийг шилжүүлэн өсгөсөн давтамж, хөлдөөж хадгалах арга зэрэг хүчин зүйлсийг цогцоор нь авч үзэх хэрэгтэй” гэж хэлэв.

365mc үүний нэг үндэслэл болгон Ромын Сапиенца их сургуулийн судалгааны баг 2020 онд нийтэлсэн өөхнөөс гаралтай үүдэл эстэй холбоотой өгүүллийг дурдав.

Өгүүлэлд дурдсанаар, судалгааны баг өссөн эсийн нэг хэсгийг шинэ өсгөвөрийн саванд шилжүүлж дахин өсгөдөг “пассааж өсгөвөрлөлт”-ийг давтах тусам өөхнөөс гаралтай үүдэл эс аажмаар ялгаран хөгжиж, дархлааны урвалыг дарангуйлах зарим үйл ажиллагаа нь буурах боломжтой гэж тайлбарласан байна. Мөн ямар орчин нөхцөлд өсгөвөрлөснөөс шалтгаалан эсийн дархлаа зохицуулах үйл ажиллагаа өөрчлөгдөж болно гэж үзжээ.

Гэхдээ энэ нь өвчтөнд үүдэл эсийг шууд тарьж үр нөлөөг харьцуулсан эмнэлзүйн туршилт биш. Олон өмнөх судалгааг нэгтгэн, өсгөвөрлөх явцад илэрч болох эсийн өөрчлөлтийг ажигласан өгүүлэл юм. Тиймээс өсгөвөрлөлтийг олон хийх тусам бодит эмчилгээний үр нөлөө буурна гэж шууд дүгнэх боломжгүй.

Хоёр удаа тарьмагц үрэвслийн урвал…гэхдээ хүн биш, “морин туршилт”

365mc үүдэл эсийг давтан тарих үед илэрч болох урвалыг ажигласан Техасын A&M их сургуулийн 2017 оны судалгааг мөн танилцууллаа.

Өгүүлэлд дурдсанаар, судалгааны баг 18 морийг гурван бүлэгт хувааж, өсгөвөрлөсөн ясны чөмөг гаралтай мезенхимийн үүдэл эсийг үе мөчид 4 долоо хоногийн зайтайгаар хоёр удаа тарьжээ.

Өөрийн эсийг ашигласан ч тарихын өмнөх сүүлийн 48 цагт үхрийн ургийн ийлдэс(FBS)-ийн оронд өөрийн ийлдсээр өсгөвөрлөж, үхрийн гаралтай уургийн бохирдлыг их хэмжээгээр бууруулсан бүлэг; ижил аргаар боловсруулсан өөр бодгалийн эсийг ашигласан бүлэг; мөн өөрийн эс боловч ийм FBS бохирдол бууруулах процессыг хийгээгүй бүлэгт тус бүр 6 морь хуваарилсан байна.

Үхрийн ургийн ийлдэс(FBS) нь үхрийн ургийн цуснаас ялган авсан ийлдэс бөгөөд эс өсөж үржихэд шаардлагатай бүрэлдэхүүнийг хангах зорилгоор өсгөвөрийн шингэнд өргөн хэрэглэгдэж ирсэн. Гэвч FBS ашиглан эс өсгөвөрлөхөд үхрийн гаралтай уураг эсэд үлдэх боломжтой бөгөөд биед тарьсны дараа дархлааны урвал үүсгэх шалтгаан болох магадлалтай.

Эхний удаагийн тарилтын дараа бүлгүүдийн хооронд тодорхой ялгаа ажиглагдаагүй. Харин хоёр дахь удаагийн тарилтын дараа өөр бодгалийн эс ашигласан бүлэг болон FBS арилгах процессыг хийгээгүй өөрийн эсийн бүлэгт үеийн шингэн дэх үрэвслийн эсүүд зэрэг багтсан “цөмтэй эс”-ийн тоо нэмэгдсэн байна. Үүнээс гадна өөрийн эсийн бүлэгт өвдөлтийн үзүүлэлт ч илүү мууджээ.

Судалгааны баг өөр бодгалийн эсийг дахин тарьсан үед дархлааны тогтолцоо түүнийг таньсан байх боломжтой гэж үзсэн. Мөн өсгөвөрлөх явцад эсэд үлдсэн үхрийн гаралтай уураг үрэвслийн урвалд нөлөөлсөн байж болохыг дурдсан байна.

Гэхдээ энэ нь морийн үе мөчид өсгөвөрлөсөн ясны чөмөг гаралтай эс тарьсан амьтны туршилт юм. Зөвхөн энэ үр дүнгээр хүний өөрийн өөхний үүдэл эсийг давтан тарихад ижил урвал гарна гэж хэлэх боломжгүй.

Өөрийн эс байсан ч “яаж өсгөвөрлөснөөс” шалтгаалан өөр байх уу

365mc мөн ижил их сургуулийн судалгааны баг 2021 онд нийтэлсэн дараагийн судалгааг дурдав. Энэ удаад бүгд морийн өөрийн ясны чөмгөөс авсан мезенхимийн үүдэл эсийг ашигласан бөгөөд өсгөвөрлөх аргыг өөрчилжээ.

Судалгааны баг 18 морийг 6-аар нь гурван бүлэгт хуваасан байна. Эс өсгөх өсгөвөрийн шингэнд өөрийн ясны чөмгийн дээд давхаргын шингэнийг нэмэх, эсвэл хэд хэдэн морийн ясны чөмгийн дээд давхаргын шингэнийг хольж хэрэглэх аргыг хэрэглэж, үлдсэн нэг бүлэгт FBS нэмжээ. Дараа нь өсгөвөрлөсөн өөрийн эсийг үе мөчид хоёр удаа тарьсан байна.

FBS-ээр өсгөвөрлөсөн эс тарьсан бүлэгт бусад хоёр бүлгээс илүүгээр үе мөч орчмын хаван болон үеийн шингэний нэмэгдэл тод ажиглагдсан. Судалгааны баг ийлдэс ба үеийн шингэнийг ашигласан сорилд үхрийн уургийг таних эсрэгбие FBS-ээр өсгөвөрлөсөн эсийг довтолж, эсийн үхжил үүсгэдэг үзэгдлийг ч баталгаажуулжээ.

Гэхдээ туршилтын нөхцөлийг хамтад нь харах хэрэгтэй. Хоёр дахь удаагийн эсийн тарилтын үед судалгааны баг үе мөчид үрэвсэл үүссэн нөхцөл бүрдүүлэхийн тулд липополисахарид(LPS) гэх бактерийн бүрэлдэхүүнийг мөн хамт тарьсан байна. Энэ үед FBS өсгөвөрийн бүлэгт өвдөлт илүү хүчтэй болсон. Тиймээс энэ судалгааг “FBS-ээр өсгөвөрлөсөн өөрийн үүдэл эсийг таривал хүнд үрэвсэл үүснэ” гэж тайлбарлахад хүндрэлтэй.

Monitcell-ийн судалгааны хүрээлэнгийн захирал Ким Жин-ок “үүдэл эсийн эх үүсвэрээс гадна ямар нөхцөлөөр өсгөвөрлөснийг ч шалгах шаардлагатай” гэж хэлэв.

Өсгөвөрлөөгүй өөрийн эс бол заавал аюулгүй юу?…Тийм биш

365mc өсгөвөрлөөгүй өөрийн эсийн давуу талыг ч онцоллоо. Өөр хүний эс ашиглахад үүсч болох дархлааны тохиромжгүй байдал байхгүй, мөн удаан хугацаанд өсгөвөрлөх явцад эсийн төлөв өөрчлөгдөх эсвэл өсгөвөрийн шингэний найрлагад өртөх эрсдэлийг зайлсхийж болно гэсэн тайлбар юм.

Өөрийн өөхнөөс авдаг строма-судасны фракц(SVF) нь үүний төлөөлөх жишээ. Гэхдээ SVF-ийг “үүдэл эсийн бөөгнөрөл” гэж ойлговол оновчтой биш. Хүнс, эмийн аюулгүй байдлын яамны мэдээллээр өөхнөөс гаралтай үүдэл эсээс гадна фибробласт, дархлааны эс, бичил судасны эндотелийн эс, өөхний урьдал эс зэрэг олон төрлийн эс хамт агуулагдсан холимог юм.

Өсгөвөрлөөгүй өөрийн эс гэдэг нь аюулгүй байдал, эмчилгээний үр нөлөө автоматаар баталгаажина гэсэн үг биш. Ямар эсийг хэрхэн ялгасан, хаана тарьж байгаа, ямар өвчнийг эмчлэх гэж буйгаас шалтгаалан хүлээгдэж болох үр нөлөө ба эрсдэл өөр өөр байна.

Өсгөвөрлөж, үржүүлсэн эсийг ч Өмнөд Солонгосын эмнэлгийн байгууллага ердийн үзлэг, эмчилгээ шиг дур мэдэн өвчтөнд тарих боломжгүй. Зөвшөөрөл авсан дэвшилтэт биоэмийг хэрэглэх, эсвэл эмнэлзүйн туршилт, дэвшилтэт нөхөн сэргээх анагаах ухааны эмнэлзүйн судалгаа·эмчилгээний төлөвлөгөө зэрэг хуульд заасан журмыг дагах ёстой.

Эрүүл мэнд, халамжийн яам 2025 оны 2-р сард дэвшилтэт нөхөн сэргээх анагаах ухааны эмчилгээний тогтолцоог нэвтрүүлсэн. Нөхөн сэргээх анагаах ухааны байгууллагаар томилогдсон гээд бүх эсийн эмчилгээг шууд хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн үг биш. Нөхөн сэргээх анагаах ухааны байгууллага нь эмнэлзүйн судалгаа эсвэл эмчилгээний төлөвлөгөөг хянан хэлэлцэх хороонд хүргүүлж, зөвшөөрөгдсөн төлөвлөгөөний хүрээнд л дэвшилтэт нөхөн сэргээх анагаах ухааныг хэрэгжүүлэх боломжтой. Одоогийн тогтолцоонд дунд·өндөр эрсдэлтэй эмчилгээний хувьд ижил зорилго, агуулгатай өмнөх дэвшилтэт нөхөн сэргээх анагаах ухааны эмнэлзүйн судалгааг мөн дамжих шаардлагатай.

Эмч Ким Жонъын “үүдэл эсийн эмчилгээ эсвэл ажилбарын талаар бодож байгаа бол дотоодод зөвшөөрсөн журам мөн эсэх, ямар эс ашиглаж байгаа, хэд хэдэн удаа тарьсан ч аюулгүй гэж үзэх хангалттай үндэслэл байгаа эсэх зэрэгт нягталж үзэх хэрэгтэй” гээд “мэргэжлийн эмчтэй зөвлөлдөж эмчилгээ хийх эсэхээ шийдэх нь зохистой” гэж хэлэв.