“Vừa hạ nhãn áp, vừa cải thiện glaucoma và đục thủy tinh thể”, “phòng ngừa thoái hóa hoàng điểm”, “loại thuốc do bác sĩ nghiên cứu và phát triển”…
Những cụm từ này xuất hiện dày đặc trong một số bài đăng hoặc quảng cáo về viên uống bổ mắt đang được rao bán trên mạng. Với người tiêu dùng lo lắng cho thị lực, các thông điệp ấy rất dễ tạo cảm giác “có thể cứu vãn”. Nhưng glaucoma, đục thủy tinh thể hay thoái hóa hoàng điểm có thật sự phòng ngừa được chỉ bằng việc uống thực phẩm bổ sung? Và những “bác sĩ” được giới thiệu là nghiên cứu – phát triển các sản phẩm này rốt cuộc là ai?
Trao đổi với Kormedi.com, bác sĩ nhãn khoa Kim Chan-yoon, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hội Nhãn khoa Hàn Quốc (giáo sư Khoa Mắt, Bệnh viện Severance thuộc Đại học Yonsei), cùng ông Jeong Hye-uk, Chủ tịch Hiệp hội Nhãn khoa Hàn Quốc, và bà Choi Mi-young, Chủ tịch Hội Nhãn khoa Lác và Nhi khoa Hàn Quốc (giáo sư Khoa Mắt, Bệnh viện Đại học Quốc gia Chungbuk) nhấn mạnh: “Những nội dung kiểu như giúp điều trị glaucoma hay giúp phòng ngừa đục thủy tinh thể, thoái hóa hoàng điểm là quảng cáo sai sự thật, thổi phồng rõ ràng”. Các chuyên gia đồng thời cảnh báo “không nên mắc bẫy các chiêu trò tiếp thị lợi dụng sự tuyệt vọng và bất an của người bệnh”.
“Glaucoma: Đến nay, phương pháp điều trị đã được kiểm chứng chỉ là hạ nhãn áp để làm chậm tiến triển”
Trước hết, glaucoma là bệnh khiến dây thần kinh thị giác bị tổn thương dần theo thời gian. Đến nay, y học chỉ kiểm chứng một hướng điều trị: hạ nhãn áp để làm chậm tiến triển của glaucoma.
Ông Kim Chan-yoon, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hội Nhãn khoa Hàn Quốc, người từng giữ chức Chủ tịch Hội Glaucoma Hàn Quốc, nói: “Không thể phục hồi dây thần kinh thị giác đã bị tổn thương chỉ bằng thực phẩm bổ sung dạng uống”. Ông nhấn mạnh: “Dĩ nhiên cũng có thuốc uống giúp hạ nhãn áp, nhưng các thành phần như chiết xuất bilberry hay saffron-thường được quảng cáo là có trong những sản phẩm gọi là “thuốc kỳ diệu”-hoàn toàn không phải là thành phần có tác dụng hạ nhãn áp”.
“Đục thủy tinh thể là tình trạng thủy tinh thể mờ đục, không thể làm trong trở lại bằng thuốc hay thực phẩm bổ sung”
Đục thủy tinh thể cũng không phải là bệnh có thể cải thiện bằng thuốc hay thực phẩm bổ sung. Đây là bệnh lý ở mắt trong đó thủy tinh thể vốn trong suốt bị mờ đục do biến tính protein, tương tự như việc tóc bạc đi theo tuổi tác. Ông Kim giải thích: “Có loại thuốc nhỏ mắt có thể làm chậm tiến triển ở giai đoạn rất sớm một chút, nhưng không thể làm thủy tinh thể đã bị đục trở nên trong suốt trở lại bằng thuốc hay thực phẩm bổ sung”, đồng thời khẳng định: “Hiện nay, phương pháp điều trị duy nhất đối với đục thủy tinh thể là phẫu thuật”.
“Thực phẩm bổ sung có thành phần giúp làm chậm thoái hóa hoàng điểm: người không mắc bệnh uống vào không có nghĩa là sẽ phòng ngừa được”
Vậy còn các thực phẩm bổ sung có chứa những thành phần được cho là hỗ trợ điều trị thoái hóa hoàng điểm như lutein hay zeaxanthin thì sao?
Thực tế, theo nghiên cứu quy mô lớn mang tên AREDS2 do Viện Mắt Quốc gia Mỹ thực hiện, người ta cũng xác nhận rằng sự kết hợp một số thành phần nhất định như lutein, zeaxanthin, vitamin C, E, kẽm, đồng… có thể giúp làm chậm tiến triển của thoái hóa hoàng điểm. Tuy nhiên, điều này chỉ có ý nghĩa là làm chậm tiến triển trong trường hợp đã mắc thoái hóa hoàng điểm; không có nghĩa người không mắc bệnh uống vào thì sẽ phòng ngừa được thoái hóa hoàng điểm.
Hơn nữa, hiệu quả này cũng không áp dụng cho mọi bệnh nhân thoái hóa hoàng điểm. Ông Jeong Hye-uk, Chủ tịch Hiệp hội Nhãn khoa Hàn Quốc, cho biết: “Nghiên cứu trên chỉ cho thấy kết quả giới hạn ở việc giảm khoảng 25% nguy cơ thoái hóa hoàng điểm khô từ giai đoạn trung bình trở lên tiến triển thành thoái hóa hoàng điểm thể ướt-dạng có nguy cơ gây mù cao”, đồng thời nói thêm: “Chưa có bằng chứng hiệu quả đối với mục đích phòng ngừa, với bệnh nhân giai đoạn sớm, hoặc trong trường hợp đã tiến triển thành thoái hóa hoàng điểm thể ướt”.
Ông Kim cũng chỉ ra: “Tổ hợp thành phần được dùng trong nghiên cứu trên không phải là thuốc điều trị thoái hóa hoàng điểm, mà chỉ là thực phẩm chức năng”, đồng thời nhấn mạnh: “Đương nhiên cũng không có tác dụng phục hồi thị lực”.
Người tiêu dùng cũng cần kiểm tra kỹ xem chủ thể nghiên cứu được trích dẫn trong quảng cáo có đáng tin hay không. Ông Jeong khuyến nghị: “Cần xác minh rõ tên và đơn vị công tác có cụ thể hay không, có được thẩm định bởi tổ chức có uy tín như Hội Nhãn khoa Hàn Quốc hay không”, đồng thời lưu ý: “Nên cảnh giác với những cách diễn đạt thiếu cụ thể như “chuyên gia nổi tiếng” hay “một bác sĩ ở Mỹ””.
Bà Choi Mi-young, Chủ tịch Hội Nhãn khoa Lác và Nhi khoa Hàn Quốc, cũng nói: “Những bác sĩ lâm sàng như chúng tôi không quảng bá sản phẩm theo cách này”, đồng thời cho biết: “Muốn bảo vệ sức khỏe đôi mắt, cần biết phân biệt đúng – sai giữa vô vàn thông tin sai lệch đang tràn lan”.
