Trong tương lai, nếu bạn bị mất ngủ hoặc thời gian ngủ ngắn, nên chú ý đến sức khỏe ruột. Đối với những người hiện đại bận rộn, việc thức trắng một hai đêm là chuyện thường gặp. Khi bị áp lực công việc hoặc có một series Netflix muốn xem, việc thức trắng một hai đêm là trải nghiệm mà ai cũng đã từng trải qua. Tuy nhiên, gần đây có nghiên cứu cho thấy chỉ cần thiếu ngủ trong hai ngày cũng có thể gây ra vấn đề nghiêm trọng cho sức khỏe ruột.
Nhóm nghiên cứu từ Đại học Nông nghiệp Trung Quốc và Đại học California, Irvine (UC Irvine) đã công bố kết quả nghiên cứu cho thấy thiếu ngủ cấp tính có thể làm tổn thương tế bào gốc trong ruột của chuột, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh viêm ruột như viêm đại tràng loét hoặc bệnh Crohn. Nghiên cứu này đã được công bố gần đây trên tạp chí học thuật quốc tế 《Cell Stem Cell》.
Khi nhóm nghiên cứu quan sát chuột không ngủ trong hai ngày, họ phát hiện ra rằng mức độ stress oxy trong ruột của chuột tăng lên và số lượng tế bào gốc cấu thành thành ruột giảm xuống chỉ còn một nửa so với chuột bình thường. Khả năng tái tạo của mô ruột bị tổn thương cũng giảm đáng kể.
Thủ phạm chính gây ra sự phá hủy mô ruột lại chính là serotonin, được biết đến như là ‘hormone hạnh phúc’. Serotonin được tiết ra từ não và ruột đóng vai trò thiết yếu trong việc điều chỉnh cảm xúc và duy trì khả năng tiêu hóa, nhưng trong tình trạng thiếu ngủ, nó trở thành thủ phạm gây tổn thương tế bào gốc trong ruột.
Khi thiếu ngủ, não sẽ gửi tín hiệu ‘acetylcholine’ qua dây thần kinh phế vị, điều này dẫn đến sự tích tụ quá mức serotonin trong ruột, tấn công tế bào gốc và làm giảm khả năng tái tạo.
Thực tế, khi nhóm nghiên cứu tiêm serotonin trực tiếp vào ruột của chuột, họ cũng phát hiện ra rằng tế bào gốc trong ruột của chuột đã ngủ đủ giấc cũng bị tổn thương. Ngược lại, chuột bị cắt đứt dây thần kinh phế vị kết nối giữa ruột và não không bị thiếu ngủ nhưng mức serotonin vẫn tương đối thấp và tổn thương tế bào cũng ít hơn. Điều này cho thấy một con đường cụ thể đã được xác nhận: ‘thiếu ngủ → kích thích dây thần kinh phế vị → tích tụ quá mức serotonin → tổn thương tế bào ruột’.
Nghiên cứu này cũng phù hợp với thống kê thực tế trong lâm sàng. Kết quả khảo sát cho thấy khoảng 75% bệnh nhân mắc bệnh viêm ruột gặp phải rối loạn giấc ngủ, và những bệnh nhân có chất lượng giấc ngủ kém có nguy cơ tái phát bệnh viêm ruột cao gấp đôi so với bệnh nhân bình thường.
Gần đây, trong giới y học, có nhiều nghiên cứu cho thấy sức khỏe ruột không chỉ ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa mà còn có tác động quan trọng đến sức khỏe toàn thân. Đặc biệt, hệ thống giao tiếp hai chiều giữa ruột và não được gọi là ‘trục ruột-não’ đang được chú ý. Nghiên cứu này có ý nghĩa lớn khi xác nhận rằng sức khỏe ruột có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần và thể chất, và ngược lại, giấc ngủ cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe ruột.
Giáo sư Zheng Qiuan Wei, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết: “Nghiên cứu này cho thấy rõ ràng rằng rối loạn giấc ngủ có thể làm tổn thương sức khỏe ruột nhanh chóng và nghiêm trọng như thế nào.” Đồng tác giả khác, giáo sư Maxim Plikus từ UC Irvine, giải thích: “Tất cả các thành phần trong chuỗi phản ứng này có thể trở thành mục tiêu tiềm năng để điều trị rối loạn chức năng ruột ở bệnh nhân mất ngủ.” Nhóm nghiên cứu dự định sẽ tiếp tục nghiên cứu thêm về ảnh hưởng của việc thiếu ngủ mãn tính đối với sự phát triển của bệnh viêm ruột hoặc ung thư trong tương lai.
