Trong bối cảnh chỉ còn ba ngày nữa là khai mạc Olympic mùa đông Milan-Cortina d'Ampezzo 2026, cuộc tranh cãi về việc tham gia của các vận động viên chuyển giới lại một lần nữa nổi lên.
Việc tham gia của các vận động viên chuyển giới trong các giải thể thao luôn đi kèm với tranh cãi. Hầu hết các môn thể thao đều phân chia rõ ràng giữa nam và nữ, nhưng quá trình chuyển đổi giới tính bao gồm nhiều giai đoạn như phẫu thuật chuyển giới hoặc điều trị hormone, dẫn đến sự xuất hiện của những người không thể được phân loại theo cách truyền thống.
Liệu có nên cho phép người chuyển giới tham gia các môn nữ?
Đặc biệt, Olympic đã trở thành vấn đề vì nó đặt “tôn trọng” làm giá trị cốt lõi. Nếu chỉ dựa vào giới tính sinh học để quyết định việc tham gia môn thể thao, giá trị “tôn trọng” sẽ bị xâm phạm, và ngược lại, nếu cho phép rộng rãi sự tham gia của người chuyển giới, có nguy cơ làm tổn hại đến giá trị “bình đẳng”.
Cuộc tranh cãi đạt đến đỉnh điểm khi Amane Khalif từ Algeria giành huy chương vàng trong trận chung kết hạng 66kg nữ boxing tại Olympic Paris 2024. Khalif là vận động viên đã bị Liên đoàn Boxing Quốc tế loại khỏi cuộc thi chỉ một năm trước đó vì lý do sở hữu “nhiễm sắc thể XY (nhiễm sắc thể nam)”.
Khi đó, IOC đã quyết định rằng “không thể xác định giới tính của vận động viên chỉ dựa vào nhiễm sắc thể”, nhưng cuối cùng đã được cho biết rằng kể từ tháng 11 năm ngoái, quy định đã được thay đổi theo hướng ngăn cản sự tham gia của các vận động viên đã phẫu thuật chuyển giới hoặc điều trị hormone vào các môn nữ. Do đó, ngành thể thao cho rằng Olympic này có thể sẽ là giải đấu cuối cùng mà người chuyển giới tham gia.
Các nghiên cứu y học cho thấy “không có bằng chứng rõ ràng về lợi thế lớn”
Gần đây, một nghiên cứu từ ngành y học đã trực tiếp phản bác lại các lập luận của ngành thể thao. Nhóm nghiên cứu từ Đại học Sao Paulo, Brazil đã thực hiện phân tích tổng hợp 52 nghiên cứu về khả năng vận động và sức mạnh trước và sau phẫu thuật chuyển giới, và phát hiện rằng không có sự khác biệt lớn về khả năng vận động giữa phụ nữ chuyển giới và phụ nữ sinh học.
Những phụ nữ chuyển giới đã nhận điều trị hormone trong vòng 1-3 năm từ thời điểm nghiên cứu đã thể hiện các đặc điểm thể chất của phụ nữ, với tỷ lệ mỡ cơ thể cao hơn đáng kể so với nam sinh học. Hơn nữa, sức mạnh cơ bắp ở cả phần trên và phần dưới cơ thể, cũng như lượng oxy tiêu thụ tối đa và khối lượng cơ bắp, không có sự khác biệt có ý nghĩa với phụ nữ sinh học.
Điều này có nghĩa là không có bằng chứng y học cho thấy những người đã là nam giới trước khi chuyển giới có thể áp đảo phụ nữ sinh học về sức mạnh hay khả năng vận động.
Nhóm nghiên cứu đã công bố kết quả này trên tạp chí y học hàng đầu quốc tế 《British Medical Journal (BMJ)》. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu này vẫn không đủ để dập tắt cuộc tranh cãi. Bởi vì nghiên cứu này không đề cập đến ảnh hưởng của quá trình chuyển giới đối với “các vận động viên thể thao hàng đầu” mà thực sự là vấn đề gây tranh cãi.
Mặt khác, bất chấp cuộc tranh cãi này, một vận động viên chuyển giới sẽ tham gia Olympic mùa đông này. Đó là Elin Lundholm đến từ Thụy Điển, người sẽ thi đấu trong môn trượt tuyết tự do nữ ở nội dung mogul.
Elin được đánh giá là vận động viên có thành tích cá nhân tốt nhất là vị trí thứ 18 tại giải vô địch thế giới năm ngoái, khá xa so với vị trí huy chương. Tuy nhiên, vì có thể trở thành “người chuyển giới cuối cùng tham gia Olympic”, sự tham gia của cô sẽ thu hút sự chú ý của ngành thể thao.
