“Жолооны хүрднээс гарахад л харагдав”… Амальфи надад заасан “шар” велнес

“Амальфийн эргийн зам мушгиралдсан, бас түгжрэлтэй тул ямар ч сайн жолооч туулахад амаргүй. Манай автобусны Паскуэла шиг ур чадвартай жолооч л энд тэсэж чадна. Тэр энд ердөө 12 хүнийг л үхүүлсэн юм шүү.”

Амальфийн эргийн замаар хөдөлөхийн өмнө хөтөч Робертогийн хошигнолд мини автобус доторх хүмүүс нижигнэтэл инээлдэв.

Мэдээж энэ үнэн байх учиргүй ч Соррентийн хойгийн өмнөд хадан цохиог даган 50 гаруй км үргэлжлэх Амальфийн эргийн замаар өөрөө зорчиж үзэхэд ийм онигоо хэрхэн гарсныг дорхноо ойлгоно.

Хадан цохиог даган шатлан байрласан пастель өнгийн байшингууд, доор нь цэлийх хөх Газар дундын тэнгисийн үзэмж нь 1997 онд ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн соёлын өвд бүртгэгдсэн нь аргагүй хосгүй, сэтгэл сэрдхийлгэм дүр төрхийг бүрдүүлнэ.

Гэвч энэ гоо үзэсгэлэнг бүрэн дүүрэн мэдрэх нь бодсоноос хэцүү.

Замын өргөн нь хоёр урсгалтай гэхэд дэндүү нарийн, дараалсан огцом эргэлтүүд дээр зуны улирлын жуулчдын машинуудтай холилдоно. Хадан цохионы нэг талд уртаар зогссон машинуудын цувааг хараад “азтай юм байна” гэж бодож болохгүй.

Далайн эргийн эгц хана болон уулын хормойн гүнд байшингууд нуугдсан “босоо хот”-ын онцлогоос шалтгаалан машинаа тавих газаргүй нутгийн иргэдийн тээврийн хэрэгсэл ихэнхийг нь эзэлдэг.

Жуулчин машинаа тайван зогсоож, байгаль харах зай олно гэдэг бараг тэнгэрийн одыг шүүрэхтэй адил.

Үнэндээ энд төдийгүй Европын томоохон хотуудын ихэнхэд машинаа тавих нь дайнаас ч хүнд, бараг зовлон зүдгүүртэй адил.

Бүр эхнэр нь замд явж байхдаа зогсоол олбол нөхөр рүүгээ утасдаж, машинаа авчрахыг хэлдэг гэсэн онигоо хүртэл бий.

Амальфи ч үүнээс дутахгүй, харин ч илүү байлаа.

Өмнөх аяллаар түрээсийн машины жолооны хүрдийг өөрөө атгаж, үзэсгэлэнт байгалийн оронд жолоодлогын стрессээр шаналсан төдийгүй зогсоол ч олж чадаагүй. Тиймээс очихыг хүссэн ганц хоёр газраа зүгээр л өнгөрөөж байв.

Амальфийн “гайхамшигт DRIVE” биш, “галзуурах шахсан DRIVER” байсан гэсэн үг.

Тиймээс энэ удаа арга барилаа өөрчиллөө.

Өглөөний 8 цагт Неаполиос хөдөлж, Сорренто, Амальфигаар дайраад буцахдаа хурдны зам ашиглах өдрийн аяллыг сонгов.

Жолоодлогын хүлээснээс салмагц Газар дундын тэнгисийн гайхамшигт үзэмж, түүний дунд нуугдсан өдөр тутмын амьдрал анх удаа нүдэнд тусаж эхлэв.

“Дэлхийн шилдэг” гэх тодотголоос чухал нь “миний заавал очих газар”

Амальфийн эргийг ямагт “дэлхийн хамгийн үзэсгэлэнтэй эргийн зам” хэмээн тодорхойлдог.

Үнэндээ энд төдийгүй зарим газрыг “дэлхийн шилдэг гурван шөнийн үзэмж”, “дэлхийн арван гайхамшиг” гэх мэт үндэслэл нь тодорхойгүй эрэмбээр нэрлэсэн байдаг. Гэхдээ ийм тоо, зэрэглэлд автах хэрэггүй.

Чухал нь бусдын тогтоосон байр биш, аялагч өөрөө очихыг хүссэн газраа сонгон зорьж, нэг нэгээр нь жагсаалтаасаа хасдаг өөрийн “Must Go” жагсаалт юм.

Амальфийн эргийг даган явахад Позитано, Амальфи, Равелло, Праяно, Атранья зэрэг тосгонтой таарна.

Хадан цохионы дагуу шигүү баригдсан өнгө өнгийн барилгуудаараа алдартай Позитано, дундад зууны далайн бүгд найрамдах улсын түүхийг хадгалсан төв хот Амальфи, далайн түвшнээс 350 метрийн өндөрт Газар дундын тэнгисийг тольдох хөгжим, урлагийн хот Равелло гээд тус бүр өөрийн онцгой өнгө төрхтэй.

Ийм газруудад эрэмбэ бүр ч утгагүй боловч санаанд оромгүйгээр хамгийн удаан дурсагдах нь хамгийн жижиг, хамгийн нам гүм тосгон Атранья байлаа.

Дензел Вашингтон гол дүрд нь тоглосон “Эквалайзер 3” киноны үндсэн зураг авалтын газар болсон Атранья нь ердөө 0.12 км² талбайтай бөгөөд Италийн хамгийн жижиг тосгонуудын нэгт тооцогддог.

Олон хүн киноны үйл явдал өрнөдөг газрыг Позитано гэж эндүүрдэг ч кино бүтээгчид арилжааны шинжтэй болсон Позитаног бус, Атраньяг сонгосон юм.

Нарийн гудамж, сүмийн чулуун шат, нутгийн иргэд эспрессо уунгаа мэндчилдэг жижиг талбай гээд эгэл амьдрал нь мэдрэгдэх энэ газар гол дүрийн амар тайван хоргодох оромжид ч тун зохино.

Эцэст нь кино “хамгийн алдартай газар”-ыг бус, “хамгийн өөрийнхөөрөө үлдсэн газар”-ыг сонгожээ.

Гял цал байдлын цаадах хадан цохионы дурсгалт газрууд, алдартнуудын мөр

Киноноос гадна Амальфид алдартнуудын мөр ч энд тэндгүй үлджээ.

Амальфийн төлөөлөл болсон таван одтой тансаг буудал “Hotel Santa Caterina” нь хадан цохион дээр байрладаг бөгөөд Газар дундын тэнгисийг бүхэлд нь тольдох люкс өрөөнүүдээрээ алдартай.

Нэг шөнийн үнэ 10 сая воноос хол давдаг энэ тансаг оромжид Брэд Питт, Анжелина Жоли нар хосын хувиар бал сартай мэт халуухан саатаж, дэлхий даяар атаархал төрүүлж байсан гэдэг.

Харин одоо үлдсэн зүйл нь шавар шавхайтай тэмцлээр төгссөн гэр бүл цуцлалтын шүүхийн ажиллагааны гашуун ул мөр төдий.

Билл Клинтон, Хиллари Клинтон нар ч энд романтик мөчөө өнгөрөөсөн ч дараа нь дэгдсэн дуулиан, улс төрийн сорилт, ерөнхийлөгчийн сонгуулийн босгон дээр амссан ялагдал зэрэг хүнд түүх үргэлжилжээ.

Хэчнээн гялалзсан үзэмж, тансаг люкс өрөө байлаа ч алдартнуудын бартаат хувь заяаг амрааж чадаагүй бололтой.

Газар дундын тэнгисийн давалгааг сөрсөн луужин, далайн бүгд найрамдах улсын түүх

Амальфийг зөвхөн амралтын газар гэж үзвэл нэг чухал зүйлийг орхигдуулна.

Энэ газар нэгэн цагт Газар дундын тэнгисийг захирч байсан далайн бүгд найрамдах улс байв.

Амальфийн боомтын өмнөх Флавио Жойя талбай (Piazza Flavio Gioia) нь луужинг зохион бүтээсэн хэмээн уламжилдаг хүний нэрээр нэрлэгдсэн.

Түүхчид тодорхой хүн үнэхээр оршин байсан эсэхэд эргэлздэг ч Амальфийнхан соронз ашигласан далайд явах технологийг хөгжүүлж, луужинг хэрэглээнд нэвтрүүлсэн түүхэн гавьяаг нь хүлээн зөвшөөрдөг.

Мөн Неаполийн булангийн цаадах Кастелламмаре-ди-Стабиа (Castellammare di Stabia)-гийн хааны усан онгоцны үйлдвэр нь Италийн тэнгисийн цэргийн бэлгэ тэмдэг, “дэлхийн хамгийн үзэсгэлэнтэй дарвуулт хөлөг” хэмээн нэрлэгддэг “Amerigo Vespucci” хөлгийг бүтээсэн түүхэн газар юм.

Амальфийг харах өнцөг яагаад далайгаас эхлэх ёстойг энэ түүх харуулна.

“Сүүний нуруу” болон галт уулын үнсэн хөрсөнд ургасан шар эрдэнэ “Сфузато”

Гэсэн ч эцэст нь Амальфид хүний хөлийг хамгийн удаан тогтоодог зүйл нь “шар нимбэг” юм.

Ундаа, хувцас, саван, цүнх гээд бүх зүйл шар өнгийн давалгаанд автаж, хадан цохионы уулын энгэр шаталсан нимбэгийн талбайгаар дүүрэн.

Амальфийн төлөөлөл болсон “Sfusato Amalfitano” сорт нь энгийн нимбэгнээс огт өөр.

Хэмжээ нь 2–3 дахин том, хоёр үзүүр нь шовх бөгөөд зузаан хальсныхаа цаана хурц исгэлэн амтаас илүү самарлаг, чихэрлэг амт, байгалийн эфирийн тосыг арвин агуулна.

Дэлгүүрийн өмнөх худалдаачид энэ том нимбэгт нарны шил зүүж, “John Lemon” хэмээн нэрлээд үг яриагаараа хүмүүсийг хөгжөөх нь шар тосгоны инээдтэй дүр төрхийн нэг.

Энэ бартаатай хадан цохионд хамгийн сайн нимбэг ургадаг нь зөөлөн Газар дундын тэнгисийн уур амьсгалын зэрэгцээ Везувий галт уулын үлдээсэн үржил шимт хөрстэй холбоотой.

Эрдэс бодисоор баялаг галт уулын материал холилдсон хөрс нь Амальфийн нимбэгийн өвөрмөц амтыг бий болгосон байгалийн бэлэг юм.

Тариаланчдын хөдөлмөр ч мөн адил онцгой.

Эрт дээр үеэс үхэр, ямаа бэлчээж сүү үйлдвэрлэдэг байснаас нэрээ авсан “Сүүний нуруу”, өөрөөр хэлбэл Монти-Латтари (Monti Lattari) уулсын эгц хадан цохионы талбайд машин техник нэвтрэх боломжгүй.

Тариаланчид нимбэгийг гараар түүж, сагсанд хийж мөрөндөө үүрэн зөөдөг.

Өвлийн хүйтэн салхи, хяруунаас хамгаалж, зуны хурц нарны гэрэлд хальс нь түлэгдэхээс сэргийлэхийн тулд туулайн бөөр модон багана, сүрлээр хийсэн уламжлалт бүрээс “Пальярелле” (Pagliarelle)-ийг хэрэглэдэг.

Ийнхүү босоо тариалангийн хязгаарлалт, хүнд хүчир хөдөлмөрийн улмаас Амальфийн нимбэгийг олноор үйлдвэрлэх амаргүй.

Ялангуяа “Sfusato Amalfitano” нь газар зүйн заалтын хатуу хамгаалалтад байдаг тул ховор чанар, үнэ цэнэ нь улам нэмэгддэг.

Цэр өвчнөөс сэргийлэх эмээс “нарны архи” хүртэл… өөр газар “гологдлын” нэршил болсон нь

Эрт цагт Амальфийн усан цэргийнхэн холын аяллын үеэр цэр өвчин буюу С аминдэмийн дутагдлаас сэргийлэхээр хөлөг онгоцондоо авч явдаг байсан нимбэг өнөөдөр тус нутгийн төлөөлөл болсон хоолны дараах ундаа “Limoncello” болон дахин төржээ.

Спиртийн агууламж нь 25–32 хувьтай лимончеллогыг жимсний шүүсээр бус, нимбэгийн хальсны эфирийн тосыг архинд дарж хандлан хийдэг.

Ихэвчлэн “бурхны нулимс” хэмээх домгоор танилцуулдаг ч үнэн хэрэгтээ галт уулын хөрсний дарс “Lacrima Christi”-ийн домогтой хосолсон түүх бөгөөд нутгийнхан үүнийг “Газар дундын тэнгисийн нарны үнэрийг шингээсэн архи” хэмээн нэрлэдэг.

Сонирхолтой нь Амальфид алтаар үнэлэгддэг нимбэг Америкт очоод “гологдол” эсвэл “эвдрэлтэй хуучин машин” гэсэн утгатай хэллэг болдог.

Энэ нь гаднаасаа амтлаг, сэргэг харагдавч зажлахад араа шүд ч өвдтөл исгэлэн байдаг онцлогоос үүдэлтэй.

Үүн дээр казиногийн слот машинд jackpot-ыг илэрхийлдэг “7-7-7” эсвэл “интоор”-оос ялгаатай нь нимбэгийн тэмдэг гарвал ямар ч хожил өгдөггүй, өөрөөр хэлбэл “хоосон” гэж үздэг соёлын суурь нэмэгдсэн.

Энэ хэллэг 1960 онд Volkswagen-ий домогт, эсрэгээр сэтгэсэн хэвлэлийн сурталчилгаагаар олны анхаарлыг ихэд татсан.

Тус компанийн машины зургийн доор ганцхан үг болох “Lemon(гологдол)” гэсэн зоримог гарчгийг тавьсан юм.

Хром молдингийн чимэглэлд өчүүхэн гэмтэл байсан тул үйлдвэрлэлийн шалгалтыг давж чадаагүй машин бөгөөд ийм гэмтэлтэй бүтээгдэхүүн (Lemon)-ийг хэрэглэгчдэд хэзээ ч зардаггүй гэж тайлбарлажээ.

Гэмтлийг нуухын оронд ил тод харуулж, чанартаа итгэлтэй байдлаар эргүүлэн ашигласан энэхүү эсрэг хандлагатай сурталчилгаа өнөөдөр ч сурталчилгааны түүхийн сонгодог жишээнд тооцогддог.

Үүний дараа “нимбэг” гэдэг үг сурталчилгаанаас давж, эдийн засагт ч өвөрмөц утгатай болов.

1970 онд профессор Жорж Акерлоф “Lemon Market” хэмээх ойлголтоор мэдээллийн тэгш бус байдлыг тайлбарлаж, энэ судалгаагаараа 2001 онд Эдийн засгийн Нобелийн шагнал хүртсэн.

“Нимбэг” нь хожим гэмтэлтэй барааг илэрхийлдэг эдийн засгийн нэр томьёо болж, Америкт “Lemon Law” хэмээх хэрэглэгч хамгаалах хуулийн нэрэнд ч оржээ.

Нэг жимсийг нэг тал нь “эргийн шар алт”, нөгөө тал нь “гологдол” гэж нэрлэдэг нь дэлхийн хэл ямар сонирхолтойг харуулна.

Амальфийн нимбэгийн сануулсан жинхэнэ велнес бол “амьдралын хэмнэл”

Аяллаа дуусгаад буцах замд.

Эрдэс усанд хийж уухын тулд нэг нимбэг худалдаж авлаа.

Энэ нимбэг үнэхээр Амальфийн хадан цохионы талбайгаас ирсэн жинхэнэ Сфузато мөн эсэхийг сонирхож байсан ч түүнээс илүү чухал нь дотор нь шингэсэн цаг хугацаа, амьдралын хэв маяг юм гэсэн бодол түрүүлэв.

Ингэж бодож эхлэхэд яг одоо ч Амальфийн эргийн мини автобусанд олон Роберто холоос ирсэн жуулчдад Газар дундын тэнгисийн үзэмж, шар нимбэгийн тухай хөгжилтэй сайрхлаа тасралтгүй ярьж суугаа мэт санагдана.

Тэдний өвөрмөц яриагаар дамжуулан хүргэж буй түүх, Амальфийн эрэг чимээгүйхэн бидэнд илгээж буй санаа нэг л зүйл дээр тодорхой нийлдэг.

Энэ нь нарийн замаар чадварлаг гарч буй жолоочийн тайван байдлаас эхлээд киноны гол дүр түр амсхийсэн жижигхэн, нам гүм тосгон, далайг эзэмдсэн усан аяллын түүх, хадан цохион дээр нар, салхийг тэсэж, байгалийн үнэрээ дэлгэсэн нимбэг хүртэл эндхийн бүх зүйлээс сонсогдох нэгэн ижил дуу хоолой юм.

Бүү яар. Далайг ширт, алхаагаа удаашруул, байгалиас заяасан сайхан хоол ид, наранд ээгээд, үнэрийг нь мэдэр. Үлдсэн цагийг чимээгүй өнгөрөө.

Эцэст нь хүмүүс хэдэн зууны турш энэ эгц Амальфид зорьж ирсний жинхэнэ шалтгаан нь “дэлхийн хамгийн үзэсгэлэнтэй байгаль”-ийг харах төдий бус, бартаатай хадан цохионы дунд ч байгальтай зохицон удаанаар боловсордог “амьдралын хэмнэл”-ийг түр зээлж авахын тулд байсан ч юм билүү.