Lễ hội bóng đá lớn nhất hành tinh, World Cup, chỉ còn khoảng 3 tuần nữa là khai mạc. Tuy nhiên, các đợt bùng phát bệnh truyền nhiễm vẫn đang tiếp diễn ở nhiều nơi trên thế giới, bao gồm cả các quốc gia đồng đăng cai.
Giải FIFA World Cup 2026 diễn ra từ ngày 11-06 đến 19-07, do Hoa Kỳ, Canada và Mexico đồng đăng cai. Đây là lần đầu tiên có 3 quốc gia cùng tổ chức World Cup. Vì vậy, nhiều yếu tố như quãng đường di chuyển, chênh lệch múi giờ và khác biệt khí hậu giữa các khu vực được dự báo sẽ trở thành những biến số đáng chú ý.
Điều đáng lo nhất là sức khỏe của khán giả. Trong bối cảnh số đội tham dự tăng lên 48 và số trận đấu nhiều hơn, tổng lượng khán giả được dự đoán sẽ vượt mốc 5 triệu người, trong khi tại Hoa Kỳ, Canada và Mexico đang lưu hành nhiều bệnh truyền nhiễm khác nhau.
"Đặc biệt lưu ý bệnh sởi và các dịch bệnh lưu hành địa phương"
Đặc biệt, theo Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA), tình hình dịch sởi tại các quốc gia này đã ở mức đáng báo động. Tỷ lệ mắc sởi tại Mexico là 7,57 ca trên 100.000 dân, tăng mạnh so với năm trước (4,94 ca). Tại Hoa Kỳ, tính đến tháng 5 đã ghi nhận tổng cộng 1.792 ca sởi. Xét việc năm ngoái tổng số ca nhiễm là 2.288, tốc độ gia tăng hiện nay là rất nhanh.
Canada cũng trong tình trạng tương tự. Nước này đã mất danh hiệu “quốc gia loại trừ sởi” vốn duy trì từ năm 1998 vào năm ngoái. Nguyên nhân là do ca bệnh từ nước ngoài xâm nhập trong năm 2024, khiến chỉ trong hơn một năm đã có trên 5.000 ca xác nhận. Năm nay, hơn 900 ca nhiễm cũng đã được báo cáo tại 7 khu vực trên toàn quốc.
Mexico, nơi dự kiến diễn ra trận đấu thứ hai của Hàn Quốc, cũng là vùng có viêm gan A lưu hành tại địa phương. Viêm gan A chủ yếu xảy ra khi ăn uống thực phẩm hoặc nước bị ô nhiễm; Mexico được đánh giá dễ bị ảnh hưởng bởi các bệnh lưu hành như vậy do điều kiện vệ sinh chưa đảm bảo và hạ tầng cấp thoát nước còn hạn chế.
Châu Phi đối mặt với "ổ dịch Ebola tập trung"
Không chỉ các nước đồng đăng cai mới có mức độ lo ngại cao về dịch bệnh. Tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DR Congo) và Uganda đã xảy ra các đợt bùng phát Ebola quy mô lớn.
Trong bối cảnh dự kiến sẽ có lượng lớn du khách di chuyển trước thềm World Cup, cơ quan y tế thực sự đang ở trong tình trạng “báo động khẩn”.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vào ngày 17 (giờ địa phương), số ca nghi ngờ liên quan đến Ebola tại hai quốc gia này đã vượt 300 trường hợp. Số người tử vong cũng lên tới 88 người; WHO và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi nhận định quy mô lây nhiễm thực tế có thể còn tăng đáng kể.
Cùng ngày, WHO ra tuyên bố cho biết “Ebola phát sinh tại DR Congo và Uganda đã được xác nhận có các trường hợp lan rộng ra quốc tế”, đồng thời công bố “Tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế (PHEIC)”. Khi PHEIC được ban bố, các quốc gia phải phối hợp ứng phó nhanh theo khuyến nghị của WHO, bao gồm xét nghiệm chẩn đoán để khống chế dịch, cách ly ca xác định và chia sẻ nguồn lực y tế.
WHO phân tích rằng “tác nhân gây ra đợt bùng phát theo cụm lần này là virus Bundibugyo, một chủng thuộc virus Ebola”, đồng thời nhấn mạnh “tình hình nghiêm trọng do chưa có thuốc điều trị hay vắc-xin được phê duyệt”. Tuy vậy, sự kiện lần này không đáp ứng tiêu chí của một “đại dịch toàn cầu (pandemic)” như giai đoạn bùng phát COVID-19.
KDCA triển khai giám sát đặc biệt
KDCA khuyến cáo người dân bảo vệ sức khỏe bằng cách tiêm chủng đầy đủ và tuân thủ nghiêm các nguyên tắc vệ sinh cá nhân.
Một quan chức KDCA nhấn mạnh: “Để an toàn, trước khi xuất cảnh đi xem World Cup, nên hoàn tất tiêm vắc-xin phòng sởi, viêm gan A…”, đồng thời lưu ý “trong thời gian lưu trú tại địa phương cần rửa tay kỹ, ăn thực phẩm nấu chín kỹ; nước uống nên là nước đã đun sôi hoặc nước đóng chai, tức nguồn nước an toàn”.
Người này cũng bổ sung: “Nếu trong vài ngày sau khi nhập cảnh trở lại xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ bệnh truyền nhiễm như sốt, phát ban, đau cơ, tiêu chảy…, cần giảm tối đa tiếp xúc với người khác và đến cơ sở y tế ngay lập tức, đồng thời thông báo khu vực đã đi du lịch gần đây”.
KDCA dự kiến sẽ vận hành “tổ ứng phó dịch bệnh World Cup” và liên tục theo dõi tình hình phát sinh bệnh truyền nhiễm cho đến khi giải đấu kết thúc.
