Эсийн доторх нарийн төвөгтэй дохиоллуудаас хорт хавдар үүсгэдэг тодорхой унтраалгыг сонгон унтраах шинэ төрлийн хавдрын эсрэг технологийг БНСУ-ын судлаачид боловсруулжээ.
Энэ технологи нь уургийг бүхэлд нь устгадаг одоогийн эмүүдийн гаж нөлөөг бууруулж, эмчилгээний нарийвчлалыг эрс дээшлүүлнэ гэж үзэж байна.
Кемён их сургууль (Анагаах ухааны сургуулийн профессор Квон Тэк Гю, Эм зүйн сургуулийн профессор Пак Гван Су) болон Ёнсэ их сургуулийн (Амьдралын шинжлэх ухааны тэнхимийн профессор Шин Дон Хёк) хамтарсан судалгааны баг хүссэн уургийн тодорхой фосфоржилтын дохиог сонгомлоор арилгах ‘bioPhosTAC’ технологи боловсруулснаа 8-нд мэдэгдэв.
Судалгааны үр дүнг олон улсын нэр хүндтэй 'Advanced Science' сэтгүүлд (нөлөөллийн хүчин зүйл 14.1) нийтэлжээ. Судалгаанд Кемён их сургуулийн доктор Со Сын Он, Ү Сон Мин болон Ёнсэ их сургуулийн оюутан Чой Мин Хён нар хамтарсан тэргүүн зохиогчоор оролцсон байна.
Хавдрыг өсгөдөг ‘алдаатай дохио’-г сонгон арилгана
Эсүүд ‘уургийн фосфоржилт’ хэмээх үйл явцаар өсөж, хуваагддаг.
Уурагт ‘фосфат’ хэмээх унтраалга залгагдсанаар эс ажилладаг. Харин энэ унтраалга эвдэрвэл эс хэт өсөж, хорт хавдар болж хувирна.
Одоогийн хавдрын эсрэг эмүүд унтраалгыг асаадаг ферментийн (киназ) үйл ажиллагааг бүхэлд нь хориглох зарчимд тулгуурладаг. Гэвч энэ фермент хавдрын эсээс гадна хэвийн эсийн бусад унтраалгыг давхар унтраадаг тул байгаас гадуурх гаж нөлөө үүсгэдэг сул талтай байв.
Судалгааны баг ферментийг бүхэлд нь хориглохын оронд унтраалгыг салгадаг ферментийг (дефосфоржуулах фермент буюу фосфатаза) эвдэрсэн уургийн ойролцоо шууд авчрах ‘ойртуулан үйлчлүүлэх’ стратеги ашиглажээ.
Хиймэл оюунаар зохион бүтээсэн ‘хос холбогч’ эм
Энэхүү стратегийг хэрэгжүүлэхийн тулд судлаачид хиймэл оюунд (AI) суурилсан уургийн загварчлалын технологи ашиглан хоёр гартай, хос үйлдэлт эмчилгээний бодис болох ‘bioPhosTAC’-ийг боловсруулжээ.
Нэг гар нь хавдартай холбоотой бай уураг (OTUB1)-ийг, нөгөө гар нь дефосфоржуулах фермент (SHP2)-ийг барьж, хоёр уургийг хооронд нь нягт ойртуулдаг зарчимтай.
Туршилтаар өмнө нь хэрэглэж байсан фермент дарангуйлагч (Src киназын дарангуйлагч) олон уургийн фосфоржилтыг нэгэн зэрэг бууруулсан бол bioPhosTAC нь бусад хэвийн уурагт нөлөөлөлгүйгээр бай уураг (OTUB1)-ийн тодорхой унтраалгыг (Y26 байрлал) нарийн арилгажээ.
Ингэснээр хавдрын эс томорч, үржихэд шаардлагатай ‘өсөлтийн хөдөлгүүр’ (Raptor·mTORC1 дохиолол)-ийг л нарийвчлан унтраах боломжтойг тогтоосон байна.
Зөвхөн хавдрын эсэд үйлчилж, амьтны туршилтаар хавдрын өсөлтийг дарангуйлав
Хавдрын эсийг сонгон үйлчлэх чадварыг нэмэгдүүлэхийн тулд судалгааны баг хавдрын эсийн гадаргуугийн бодис (KKLC-1)-ыг таних чиглүүлэгч бүтэц (хавдар онилох пептид) холбож, эмийг зөвхөн хавдрын эсэд төвлөрөн нэвтрэхээр зохион бүтээжээ.
Эмчилгээний бодисыг хэрэглэснээр хавдрын эсийн сонгомол үхлийг өдөөсөн бөгөөд амьтны туршилтаар хавдрын эдэд сонгомлоор хуримтлагдан, хавдрын эсрэг идэвх үзүүлж, хавдрын өсөлтийг мэдэгдэхүйц дарангуйлсныг нотолжээ.
Энэхүү судалгааны гол ач холбогдол нь бай уургийг өөрийг нь устгадаг одоогийн бай уургийн задралын (TPD) технологиос давж, тодорхой дохиог нарийвчлан хянах шинэ платформ санал болгосонд оршино.
Ялангуяа модульчлагдсан бүтэцтэй тул өвчинтэй холбоотой олон төрлийн уурагт өргөтгөн ашиглах боломжтой давуу талтай.
Кемён их сургуулийн профессор Квон Тэк Гю “Одоогийн эмүүд ‘ямар киназыг дарангуйлах вэ’ гэдэгт төвлөрдөг бол bioPhosTAC нь ‘ямар уургийн фосфоржилтын дохиог арилгах вэ’ гэдгийг сонгодог шинэ арга юм” гээд, “Гаж нөлөөг бууруулахын зэрэгцээ эмчилгээний үр нөлөөг нэмэгдүүлэх дараагийн үеийн нарийвчилсан эмчилгээний стратеги болон хөгжих боломжтой” гэж тайлбарлав.
Кемён их сургуулийн профессор Пак Гван Су, Ёнсэ их сургуулийн профессор Шин Дон Хёк нар “Уургийг өөрийг нь устгадаг одоогийн технологиос давж, зөвхөн тодорхой дохиог зохицуулдаг, нарийвчилсан анагаах ухаанд суурилсан шинэ эм хөгжүүлэх платформ болгон ашиглагдана” гэж нэмж хэлэв.
