Жил бүрийн есдүгээр сарын 7-ныг Ходоодны хорт хавдрыг эрт илрүүлэх өдөр болгон тэмдэглэдэг.
Ходоодны хорт хавдрыг эрт илрүүлэхийн ач холбогдлыг олон нийтэд таниулж, өвчлөл болон нас баралтыг бууруулах зорилгоор ашгийн бус “Грин Белл сан” энэ өдрийг бий болгожээ. Хавдрыг эрт илрүүлж, цаг алдалгүй эмчилбэл 97% нь бүрэн эдгэрэх боломжтойг уг өдрөөр онцолдог.
Гэвч БНСУ-д ходоодны хорт хавдартай өвчтөний тоо тасралтгүй нэмэгдэж байна. БНСУ-ын Эрүүл мэнд, нийгмийн халамжийн яам болон Хавдрын төв бүртгэлийн хамгийн сүүлийн статистикаар (2023 оны байдлаар) ходоодны хорт хавдар нь бамбай булчирхай, уушги, бүдүүн гэдэс, хөхний хорт хавдрын дараа шинээр оношлогдсон өвчтөний тоогоор бүх төрлийн хавдраас тавдугаарт оржээ.
Түүнчлэн Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага (WHO)-ын харьяа Хавдар судлалын олон улсын агентлагийн судалгаагаар БНСУ-ын 100 мянган хүн тутамд ходоодны хорт хавдрын 27 шинэ тохиолдол бүртгэгдсэн байна. Энэ нь Монгол, Японы дараа дэлхийд гуравдугаарт орох үзүүлэлт юм.
Хамгийн чухал нь 2 жил тутам хийлгэх тогтмол дурангийн шинжилгээ
Эйч Плас Янжи эмнэлгийн захирал Ким Сан Ил “Ходоодны хорт хавдрын эмчилгээнд хамгийн чухал зүйл бол эрт илрүүлэх явдал” хэмээн онцлов.
Хавдар хүндэрсний дараа илэрвэл эмчилгээ төвөгтэй болж, өвчтөнд учрах ачаалал нэмэгддэг. Харин эрт илрүүлбэл эмчилгээний хүрээг багасгаж, бүрэн эдгэрэх боломжийг нэмэгдүүлнэ.
Ялангуяа эрт үеийн ходоодны хорт хавдрыг эрүүл мэндийн тогтмол үзлэгээр оношлох нь чухал. Нийт өвчтөний 80 гаруй хувьд нь өөрт мэдрэгдэх онцгой шинж тэмдэг илэрдэггүй тул зөвхөн зовиурт тулгуурлан илрүүлэхэд хүндрэлтэй байдаг.
Иймээс БНСУ-ын Эрүүл мэнд, нийгмийн халамжийн яам улсын хорт хавдрын илрүүлгийн хөтөлбөрийн хүрээнд 40 нас хүрсэн эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүст 2 жил тутам нэг удаа ходоодны дурангийн шинжилгээ хийлгэх боломж олгодог.
Энэ хөтөлбөрөөр ходоодны дурангийн шинжилгээний зардлын 10 хувийг өөрөө төлнө. Амьсгалын замын өвчтэй эсвэл цоорол (хоол боловсруулах замын хананд нүх үүсэх байдал) үүсэх эрсдэлтэй тул дурангийн шинжилгээ хийх боломжгүй өвчтөнд дүрс оношилгоогоор орлуулж болно.
Шинжилгээгээр сэжигтэй эмгэг илэрвэл эдийн шинжилгээ хийж, оношилгооны дүгнэлт болон биеийн байдлаас нь шалтгаалан тохирох эмчилгээг хийнэ.
“Өчүүхэн өөрчлөлтийг ч үл тоомсорлож болохгүй”
Сүүлийн үед залуучуудын дунд ходоодны хорт хавдар нэмэгдэж буй талаар эмнэлгийн захирал Ким Сан Ил “Үүнийг ганц шалтгаантай гэж дүгнэхэд хэцүү” гээд “Хамгийн хортой нэг дадлыг нэрлэвэл хооллолтын дэглэм байнга алдагдаж байхад бие махбодын дохиог үл тоомсорлох явдал” гэж тайлбарлав.
Сүүлийн үед залуучууд ачаалал ихтэй ажил, стресс, нойр дутуу байдлаас шалтгаалан тогтсон цагт хооллохгүй байх нь элбэг. Мөн шөнийн цагаар хооллох, өөх тос, илчлэг ихтэй хүргэлтийн хоол хэрэглэх хүн олон байна. Үүн дээр хөдөлгөөний дутагдал, архины хэрэглээ, тамхидалт нэмэгдвэл ходоодонд удаан хугацааны ачаалал үүсгэж болзошгүй.
Ким захирал “Тодорхой шалтгаангүйгээр жин буурч, ядаргаа нэмэгдэхийн зэрэгцээ хэвлийгээр өвдөх, хоол боловсруулах хямрал, өтгөнд цус үзэгдэх, бие засах хэвшил өөрчлөгдөх, цээж хорсох зэрэг шинж тэмдэг давтагдвал стресстэй холбоотой гэж үл тоолгүй, эмчид үзүүлэх хэрэгтэй” гэж нэмж хэлэв. Ким Сан Ил хэдхэн шинж тэмдгээр хорт хавдар гэж шууд дүгнэж болохгүй ч биеийн өчүүхэн өөрчлөлтийг үл тоомсорлож болохгүйг онцоллоо.
Мөн гэр бүлийнх нь хүрээнд ходоодны хорт хавдраар өвчилж байсан түүхтэй, ходоодны аденом (ургацаг) эсвэл архаг хатингаршилт гастриттай өвчтөн улсын хорт хавдрын илрүүлгийн давтамжаас үл хамааран жил бүр дурангийн шинжилгээ хийлгэх нь зүйтэй. Ходоодны хорт хавдрын эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг Хеликобактер пилори нянгийн халдвар авч байсан хүн ч жилд нэг удаа шинжилгээ хийлгэж, биеийн байдлаа хянах нь зохистой.
