Плазмын нэг дуслаас зүрх судасны өвчинтэй холбоотой молекулын дохиог 10 орчим минутын дотор унших технологийг боловсруулжээ. Өмнө нь цусанд агуулагдах бичил хэсгүүдийг тусад нь ялгаж, тэдгээрийн доторх генетикийн материалыг дахин гарган авах шаардлагатай байсан бол шинэ технологи энэ үйл явцыг эрс цөөрүүлсэн байна.
Сөүл Асан эмнэлгийн нүдний эмч, профессор Ли Жүнёп болон Дэгү-Кёнбүк шинжлэх ухаан, технологийн хүрээлэнгийн (DGIST) Хими, физикийн тэнхимийн профессор Хон Сонги нарын хамтарсан судалгааны баг плазм дахь микроРНХ-ийг хурдан шинжлэх оношилгооны «SAFE» платформыг боловсруулснаа 18-нд мэдээлэв.
Судалгааны үр дүнг нано шинжлэх ухаан, био материалын чиглэлийн олон улсын эрдэм шинжилгээний 《Смолл (Small)》 сэтгүүлд нийтэлж, мөн нүүр өгүүллээр сонгосон байна.
Цусан дахь жижиг «уут»-нд өвчний дохио агуулагддаг
Хүний биеийн эсүүд маш жижиг ууттай төстэй хэсгүүдийг цусанд ялгаруулдаг. Үүнийг «эсээс гадуурх везикул» гэж нэрлэдэг.
Эдгээр жижиг уутны дотор уураг, генетикийн материал зэрэг бодис агуулагдана. Биед өвчин үүсэхэд тэдгээрийн агуулга ч өөрчлөгдөж болно. Энэ өөрчлөлтийг уншсанаар өвчинтэй холбоотой сэжүүрийг олж чадна.
Судалгааны баг эсээс гадуурх везикулын доторх «микроРНХ»-д анхаарлаа хандуулжээ. МикроРНХ нь эсийн олон үйл ажиллагааг зохицуулдаг жижиг генетикийн материал юм. Өвчнөөс шалтгаалан төрөл, хэмжээ нь өөрчлөгдөж болох тул төрөл бүрийн өвчний сэжүүрийг илрүүлэх судалгаанд ашигладаг.
Өмнө нь ийм молекулын дохиог уншихын тулд эхлээд цуснаас эсээс гадуурх везикулыг ялгаж, дараа нь доторх РНХ-ийг гарган авах шаардлагатай байв. Олон үе шат дамждаг учир цаг их зарцуулж, мэргэжлийн тоног төхөөрөмж шаарддаг байсан.
Судалгааны багийн боловсруулсан SAFE энэ үйл явцыг эрс цөөрүүлжээ. Шинжилгээний бодисыг эсээс гадуурх везикулын дотор шууд оруулж, зорилтот микроРНХ-тэй нийлэхэд гэрэл ялгаруулдаг аргыг ашигласан байна.
Шинжилгээний бодис агуулсан жижиг уутыг эсээс гадуурх везикултай хэт авиан ашиглан нэгтгэснээр везикулыг тусад нь ялгах, РНХ-ийг гарган авахгүйгээр доторх микроРНХ-ийг илрүүлэх боломжтой. Үүний ачаар шинжилгээний хугацааг 10 орчим минут болгон бууруулжээ.
Зүрх судасны өвчтэй 20 өвчтөнийг шинжилж, 91.4 хувийн нарийвчлалд хүрэв
Судалгааны баг зүрх судасны өвчтэй 20 өвчтөн, эрүүл 15 хүн буюу нийт 35 хүний плазмыг ашиглан SAFE-ийн үзүүлэлтийг туршжээ. Шинжилгээнд «miR-133a» болон «miR-208a» хэмээх хоёр төрлийн микроРНХ-ийг хамруулсан байна. Эдгээр нь зүрхний булчингийн гэмтэлтэй холбоотойгоор өмнө нь судлагдаж ирсэн бодисууд юм.
Үр дүнд нь SAFE хоёр микроРНХ-ийг ашиглан зүрх судасны өвчтэй хүмүүсийг эрүүл хүмүүсээс 91.4 хувийн нарийвчлалтай ялгажээ. Энд 10 минут гэдэг нь зүрх судасны өвчнийг эцэслэн оношлоход зарцуулсан хугацаа биш, харин плазм дахь тодорхой микроРНХ-ийг илрүүлж, шинжлэхэд зарцуулсан хугацаа юм.
Энэ судалгаа мөн 20 өвчтөн, 15 эрүүл хүнийг хамруулсан анхан шатны баталгаажуулалтын үе юм. Бодит эмнэлзүйн практикт ашиглахын өмнө илүү олон өвчтөнд үзүүлэлтийг нь шалгах шаардлагатай. Мөн одоо хэрэглэж буй зүрхний цахилгаан бичлэг болон цусны шинжилгээтэй харьцуулахад ямар өвчтөнд, хэр хэмжээгээр тус болохыг нягтлах хэрэгтэй.
Нарийн төвөгтэй шинжилгээний үйл явцыг цөөрүүлж, яаралтай тусламжийн тасагт ашиглах боломжтой
Энэ судалгааны онцлох үр дүн нь өмнө нь нарийн төвөгтэй байсан молекулын шинжилгээний үйл явцыг эрс цөөрүүлсэн явдал юм.
Одоогоор зүрхний шигдээсийг сэжиглэсэн тохиолдолд шинж тэмдэг, зүрхний цахилгаан бичлэг, зүрхний булчингийн гэмтлийг шалгах тропонины цусны шинжилгээ зэрэг үзүүлэлтийг нэгтгэн дүгнэдэг. SAFE цаашид нэмэлт баталгаажуулалтад тэнцвэл яаралтай тусламжийн тасаг шиг хурдан шийдвэр гаргах шаардлагатай орчинд одоо байгаа шинжилгээг нөхөх хэрэгсэл болгон ашиглагдах боломжтой.
Шинжлэх микроРНХ-ийг өөрчилснөөр бусад өвчний судалгаанд мөн ашиглаж болно. Судалгааны баг судалгааны хүрээг хавдар, мэдрэлийн доройтлын өвчин, нүдний өвчин зэрэг чиглэлээр өргөжүүлэх боломжтой гэж үзэж байна.
Профессор Ли Жүнёп «Өмнө нь нарийн төвөгтэй байсан эсээс гадуурх везикулын шинжилгээг ердөө 10 минутын дотор хийх технологийг боловсрууллаа» хэмээгээд, «Цаашид бодит эмнэлзүйн орчинд өвчтөний өвчнийг шуурхай, үнэн зөв оношилж, эмчилгээний шийдвэр гаргахад тусална гэж найдаж байна» гэж хэлэв.
Профессор Хон Сонги «Эсээс гадуурх везикулыг ялгах, РНХ-ийг гарган авахгүйгээр плазмаас шууд микроРНХ-ийг шинжлэх боломжтой нь SAFE-ийн давуу тал» гэж тайлбарлаад, «Төрөл бүрийн өвчин, өвчтөнд хийх баталгаажуулалтыг өргөжүүлж, бодит эмнэлзүйн орчинд ашиглах боломжтой оношилгооны технологи болгон хөгжүүлнэ» хэмээн мэдэгдэв.
