
Стрессийн нэгэн адил бүх өвчний үндэс хэмээн нэрлэгддэг зүйл бий. Тэр нь архаг үрэвсэл юм. Ялангуяа архаг үрэвсэл эхэндээ ямар ч шинж тэмдэггүй ч биед тасралтгүй хуримтлагдсаар нэг л өдөр зүрх, элэг, уушги, ходоод, бүдүүн гэдэс зэрэг чухал эрхтнийг нэгэн зэрэг хүндээр гэмтээж болзошгүйг мэргэжилтэн анхааруулжээ.
Солонгосын уламжлалт анагаах ухааны доктор Ким Сүнрёль өөрийн YouTube сувгаар “Дахин идэхийг хүсэхгүй, үрэвсэл үүсгэдэг хамгийн муу хүнс” сэдэвт бичлэг нийтэлжээ. Тус бичлэгт Ким докторын нэгдүгээрт нэрлэсэн хүнс нь “ургамлын тосонд шарсан хоол” байв.
Өндөр хэмд шарах тусам гликацийн эцсийн бүтээгдэхүүн нэмэгдэж… хөгшрөлтийг түргэсгэнэ
Тэрбээр “Шарсан тахиа, шарсан төмс, донат, далайн байцаанд ороож шарсан гоймон зэрэг хоолыг иддэггүй хүн гэж үгүй. Гэтэл тосыг өндөр хэмд халаахад химийн урвал явагддаг бөгөөд энэ үед үүсэх бодисыг гликацийн эцсийн бүтээгдэхүүн (AGEs) гэж нэрлэдэг” хэмээн тайлбарлав. Улмаар “Гликацийн эцсийн бүтээгдэхүүн бидний эсийг хурдан хөгшрүүлдэг” гэж анхааруулжээ.
Ким доктор цааш нь “Үзлэг хийж байхад нүүр царай нь бодит наснаасаа хавьгүй хөгшин харагдах хүмүүс таардаг. Энэ нь өдөр тутмын амьдрал, хооллолтын дадлаас нь болж арьс, дотор эрхтэн зэрэг нь хөгширснийх” гэж хэлэв. Тэрбээр мөн “Хамгийн гол нь худалдаанд буй шарсан хоолонд хэрэглэдэг тосны дийлэнх нь омега-6 тосны хүчил ихтэй, цэвэршүүлсэн ургамлын тос байдаг. Үүн дээр давс, хүнсний нэмэлт хүртэл ордог учраас үрэвслийг гурван талаас нь нэгэн зэрэг дэвэргэдэг” хэмээн онцлов.
Үнэхээр гликацийн эцсийн бүтээгдэхүүн эсийн гадаргуугийн рецептортой холбогдоход үрэвсэлтэй холбоотой дохио дамжуулах зам идэвхжиж болно. Энэ үйлчлэлийг судасны гэмтэл, эдийн хөгшрөлт, чихрийн шижингийн хүндрэл зэрэгтэй холбон судалж байна. Шарахад хэрэглэдэг тосыг ч анхаарч үзэх шаардлагатай. Ургамлын тосонд элбэг байдаг омега-6 тосны хүчлийг өөрийг нь үрэвслийн шалтгаан гэж шууд дүгнэж болохгүй. Харин тосыг өндөр хэмд удаан халаах, эсвэл давтан хэрэглэхэд өөх тос исэлдэж, альдегид зэрэг хортой байж болзошгүй бодис үүсдэг.
Шарахын оронд жигнэх, чанах… Хоол хийх аргаа өөрчлөхөд л хорт бодис багасна
Шарсан хоолыг заавал бүрмөсөн хасах шаардлагагүй. Хамгийн чухал нь идэх давтамж, хоол хийх арга юм. Ижил орцыг тосонд шарах, эсвэл өндөр хэмд удаан жигнэхийн оронд уураар жигнэж, усанд чанаж болговол гликацийн эцсийн бүтээгдэхүүн үүсэхийг багасгаж болно.
Үнэхээр 2010 онд олон улсын эрдэм шинжилгээний 《Америкийн хоол зүйчдийн холбооны сэтгүүл (Journal of the American Dietetic Association)》-д нийтлэгдсэн судалгаагаар хүнсийг өндөр хэмд, хуурай халуунаар боловсруулахад гликацийн эцсийн бүтээгдэхүүний агууламж нэмэгдсэн байна. Харин ус ашиглан бага хэмд болгоход үүсэх хэмжээ нь буурчээ.
Архаг үрэвслийг багасгахын тулд шарсан хоолны хэрэглээг бууруулахын зэрэгцээ хүнсний ногоо, жимс, бүхэл үрийн бүтээгдэхүүн, загас зэрэг олон төрлийн хүнсийг тэнцвэртэй хэрэглэх нь чухал. Ялангуяа шарсан хоол идэхдээ хэтрүүлэлгүй, хүнсний ногоотой хослуулж, өдөр тутамдаа жигнэх, чанах аргыг ашиглахыг зөвлөж байна.
Уламжлалт анагаах ухааны эмч Ким “Бидний өдөр бүр иддэг хоол биед маань гал тавьж байгаатай адил” хэмээгээд, “Архаг үрэвсэл ядрах, арьсны уян хатан чанар буурах, үе мөч өвдөх, хоол шингэхгүй байх, өтгөн шингэрэх зэрэг тодорхой бус дохиогоор чимээгүй хуримтлагдсаар нэг л өдөр уушги, ходоод, бүдүүн гэдэс, зүрх, элэг, уушги зэрэг эрхтэн нэгэн зэрэг үйл ажиллагаагаа алдаж болзошгүй” гэж мэдэгдэв.
