Хугарлын талбай том байх, эсвэл яс их хэмжээгээр алдагдсан үед биеийн байгалийн эдгэрэх чадвараар дангаар нь нөхөн сэргээхэд хүндрэлтэй. Ийм гэмтэлтэй хэсэгт үүдэл эсийг татан төвлөрүүлж, шинэ яс үүсэх үйл явцыг дэмжих биоматериал боловсруулсан байна.
Энд “сүүн хүчил” онцгой анхаарал татаж байна. Дасгалын дараах булчингийн ядаргаатай хамт ихэвчлэн санаанд ордог энэ бодис үүдэл эс ясны эс болж хувирах явцад ч дохио дамжуулах боломжтойг судлаачид тогтоожээ.
Ча Анагаахын Шинжлэх Ухааны Их Сургуулийн Бунданг Ча эмнэлэг 31-нд мэдээлэхдээ, тус эмнэлгийн ортопедийн профессор Ли Сүнчоль, судалгааны профессор Ким Жөнгин, Ча Анагаахын Шинжлэх Ухааны Их Сургуулийн докторын хөтөлбөрийн оюутан Сипесихлеле Касандра Нонжола нарын баг үүдэл эсийг гэмтсэн хэсэг рүү чиглүүлэхийн зэрэгцээ яс үүсэлтийг дэмжих яс нөхөн төлжүүлэх зориулалтын скаффолд боловсруулсан гэж мэдэгдэв.
Судалгааны үр дүн олон улсын эрдэм шинжилгээний сэтгүүл《Нүүрс усны полимер (Carbohydrate Polymers)》-т өнгөрсөн 6-р сарын 24-нд онлайнаар түрүүлж нийтлэгдсэн бөгөөд 9-р сарын 15-нд хэвлэгдэх 388 дугаарт багтана.
Ясыг “түших тавцан”-гаас цааш, үүдэл эсийг хүртэл татан төвлөрүүлнэ
Скаффолд (scaffold) нь гэмтсэн эд дахин ургах боломжтой байхаар түшиж өгдөг нэг төрлийн “түшиц тавцан” юм. Яс нөхөн төлжилтөд эс наалдаж өсөх орон зайг бүрдүүлснээр шинэ яс үүсэхэд тусалдаг.
Гэвч яс их хэмжээгээр алдагдсан тохиолдолд зөвхөн бүтэцтэй материал суулгах нь сэргэлтэд хязгаар бий. Яс үүсгэх үүдэл эс гэмтсэн хэсэгт цугларч, тэр эсүүд бодитоор ясны эс болж хувирахад дэмжих дохио ч шаардлагатай.
Судалгааны баг эдгээр хоёр үүргийг нэг скаффолдод шингээжээ.
Бионийцтэй полимер болох PCL болон целлюлозын төрлийн материалаар ширхэглэг бүтэц үүсгээд, химийн боловсруулалтаар гадаргууд нь кальцийн лактат үүсэхээр хийсэн байна. Эндээс яс үүсэхэд шаардлагатай кальци болон сүүн хүчил ялгарна.
Үүн дээр үүдэл эсийг гэмтсэн хэсэг рүү татах уураг болох “SDF-1”-ийг мөн холбож өгчээ. SDF-1 нь ясны чөмөгний мезенхимийн үүдэл эсүүд гэмтсэн газар руу шилжин очиход тусалдаг дохиоллын бодис юм.
Туршилтаар SDF-1 нь эхний үед харьцангуй ихээр ялгарсны дараа ч 28 дахь өдөр хүртэл тасралтгүй ялгарсан байна. Сүүн хүчил аажмаар нийлүүлэгдэж, кальци 7 хоногийн дотор ялгарчээ. Өөрөөр хэлбэл, үүдэл эсийг гэмтсэн хэсэгт татан төвлөрүүлсний дараа тэнд шинэ яс үүсэх үйл явцыг дэмжихээр зохион бүтээсэн гэсэн үг.
Сүүн хүчил боловсруулалт хийтэл ясны эсийн ялгаран хөгжлийн дохио нэмэгдэв
Судалгааны баг сүүн хүчил үүдэл эсийн дотор ямар өөрчлөлт үүсгэдгийг мөн шалгасан байна.
Хүний ясны чөмөгний мезенхимийн үүдэл эсэд сүүн хүчил үйлчлүүлэхэд “OR5AN1” нэртэй рецепторын илэрхийлэл нэмэгдсэн байна. Эсийн дотор орж ирэх кальцийн дохио болон ясны эсийн ялгаран хөгжилтэй холбоотой маркерууд ч мөн зэрэг өсжээ.
OR5AN1 нь үнэрлэх рецепторын бүлэгт хамаарна. Үнэрлэх рецептор нь хамарт үнэр мэдрэх үүргээрээ сайн танигдсан ч зарим нь бусад эдэд ч оршин байдаг бөгөөд эсэд дохио дамжуулах үүрэгтэй.
Сүүн хүчил ясны нөхөн төлжилтөд тусалдаг гэсэн судалгаа энэ удаагаар анх удаа гарч байгаа хэрэг биш. Өмнөх амьтны судалгаануудад ч сүүн хүчил нь үнэрлэх рецепторын бүлгээр дамжин үүдэл эсийн ясны ялгаран хөгжил болон яс үүсэлтийг идэвхжүүлэх боломжтойг санал болгож байв.
Энэ удаагийн баг хүний ясны чөмөгний үүдэл эсэд сүүн хүчил үйлчлүүлэхэд OR5AN1-ийн илэрхийлэл, кальцийн дохио, ясны ялгаран хөгжилтэй холбоотой үзүүлэлтүүд зэрэг нэмэгдсэнийг баталгаажуулжээ. Дараа нь энэ зарчмыг үүдэл эс татах уураг болон кальцийн лактатыг хослуулсан яс нөхөн төлжүүлэх скаффолдод хэрэгжүүлсэн байна.
Хулганын гуяны ясны дефектэд хэрэглэв⋯шинэ яс илүү ихээр үүслээ
Судалгааны баг эсийн туршилтын дараа хулганын гуяны ясны хэсгийг гэмтээсэн амьтны загварт шинэ скаффолдыг мөн туршжээ.
Кальцийн лактат болон SDF-1-ийг хамтад нь хэрэглэсэн скаффолд ашигласан бүлэгт хяналтын бүлгээс илүү их шинэ яс үүссэн байна. Эдийн шинжилгээ болон дархлааны будалтаар ч ясны матрикс үүсэлт, эдийн боловсролт илүү идэвхтэй илэрчээ.
Гэхдээ одоогоор өвчтөнд шууд хэрэглэх боломжтой эмчилгээний арга хараахан биш. Энэ судалгаа нь хүний үүдэл эс ашигласан эсийн туршилт болон хулганын гуяны ясны дефектийн загварт үр нөлөө, үйл ажиллагааны механизмыг баталгаажуулсан шатанд байна. Бодит хугарал, том хэмжээний ясны дефект, хиймэл үе солих мэс заслын дараах яс нөхөн төлжилтөд ашиглахын тулд хүн дээр аюулгүй байдал, үр нөлөөг шалгах нэмэлт судалгаа шаардлагатай.
Бунданг Ча эмнэлгийн ортопедийн профессор Ли Сүнчоль “Ясыг зүгээр л тулж дэмждэг материал биш, харин гэмтсэн хэсэгт үүдэл эсийг цуглуулж, өөрөө яс үүсгэхээр өдөөн чиглүүлдэг биоматериалыг хэрэгжүүлсэн нь ач холбогдолтой” гээд “Цаашид хугарал, ясны дефект, хиймэл үе солих мэс заслын дараах яс нөхөн төлжилт зэрэг ортопедийн олон төрлийн эмчилгээнд ашиглах боломжтой гэж найдаж байна” гэж хэлэв.
Энэхүү судалгааг Биологийн Судалгааны Мэдээллийн Төв (BRIC)-ийн “Солонгосыг гэрэлтүүлсэн хүмүүс (Ханбитса)” буланд мөн танилцуулжээ.
